اثر سطوح مختلف آبیاری و گونه‌های قارچ میکوریز آربوسکولار بر صفات مورفولوژیک و عملکرد دانه توده‌های کنجد

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار گروه علمی علوم کشاورزی- دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

چکیده

به­منظور بررسی اثرات تنش خشکی و دو گونه قارچ میکوریز آربوسکولار بر صفات مورفولوژیک و عملکرد دانه هشت توده محلی کنجد، آزمایشی به­صورت فاکتوریل اسپلیت پلات در قالب طرح پایه بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی هنرستان کشاورزی ارومیه واقع در 12 کیلومتری شهرستان ارومیه در سال زراعی 1393-1394 اجرا گردید. فاکتور اصلی شامل سطوح مختلف آبیاری، آبیاری بدون تنش: آبیاری بعد از 70 میلی­متر تبخیر و تعرق گیاه یا ETc، تنش ملایم: آبیاری بعد از  90 میلی­متر تبخیر و تعرق گیاه یا ETc  و تنش شدید: آبیاری بعد از  110 میلی­متر تبخیر و تعرق گیاه یا ETc، فاکتور فرعی شامل دو گونه قارچ میکوریزا Glomus mosseae، Glomus intraradices  و عدم تلقیح با قارچ و فاکتور فرعی فرعی شامل هشت توده­ کنجد (Sesamumindicum) به نام­های جیرفت 13، محلی طارم زنجان، محلی مغان، ناز چند شاخه، TC-25، TS-3، داراب 14 و دشتستان 5 بود. نتایج تجزیه واریانس نشان داد اثر سطوح مختلف آبیاری، قارچ میکوریزا و توده کنجد بر صفات مورد مطالعه معنادار بود. مقایسه میانگین­ها نیز نشان داد با افزایش شدت تنش خشکی، صفات عملکرد دانه، ارتفاع بوته، قطر ساقه، وزن خشک برگ، ساقه و کپسول با دانه، تعداد دانه در واحد سطح و تعداد شاخه فرعی در هر بوته کاهش معنی­داری یافت. تنش شدید خشکی عملکرد دانه و تعداد دانه در واحد سطح را به­ترتیب به­میزان 63 و 70 درصد کاهش داد. همزیستی قارچ میکوریزا کلیه صفات مورد مطالعه بالا را بهبود بخشید. با توجه به نتایج این تحقیق، جهت افزایش عملکرد دانه و سایر صفات مورفولوژیک، استفاده از قارچ­های میکوریزا به­خصوص گونه G.mosseaeتوصیه می­گردد.همچنین در هر سه شرایط مختلف آبیاری، ژنوتیپ­های محلی مغان و محلی طارم زنجان به­عنوان توده­های محلی برتر معرفی گردیدند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Effects of Different Irrigation Levels and Arbuscular Mycorrhizal Fungi on Morphological Traits and Grain Yield of Sesame (Sesamum indicum L.) Landraces

نویسنده [English]

  • E Gholinezhad
چکیده [English]

In order to investigate the effects of different levels of drought stress and arbuscular mycorrhizal fungion yield and morphological traits of eight landraces sesame (Sesamum indicum L.), an experiment was conducted using factorial split plot based on randomized complete block design with three replications in Research Station of Urmia Agricultural High School in 2014-2015 growing season. The main factor consisted of different levels of irrigation namely no drought stress irrigation (irrigation after 70 mm evapotranspiration), moderate drought stress (irrigation after 90 mm evapotranspiration) and severe drought stress (irrigation after 110 mm evapotranspiration) and mycorrhizal inoculation were considered as subplots including Glomus mosseae, Glomus intraradices and non-inoculated (control). Sub-sub plots consisted of eight landraces of sesame Jiroft13, Zanjan Tarom landrace, Moghan landrace, Naz of several branches, TC-25، TS-3, Darab 14 and Dashtestan 5. The results of variance analysis showed that the effects of different levels of irrigation, mycorrhizal fungi and sesamegenotypes on traits were significant. Means values comparison showed that with increasing severity of drought stress, grain yield, plant height, stem diameter, leaf, stem and capsule with grain dry weight, number of grains per square meter and number of branches per plant decreased significantly. Severe drought stress reduced grain yield and number of grains per square meter about 63 and 70 percent, respectively. Symbiosis mycorrhizal fungi improved all the above mentioned traits. Based on the results of this study, for increasing grain yield and morphological traits using mycorrhizal fungi especially, G.mosseae species was recommended. Also in three different irrigation conditions, Moghan landrace and Zanjan Tarom landrace were presented as superior landraces.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Different Levels Irrigation
  • Grain Yield
  • Morphological Traits
  • Mycorrhizal Fungi
  • Sesame