دانشگاه تبریز دانش آب و خاک 2008-5133 26 شماره 3 بخش 1 2016 11 21 Relationship between Mechanical Properties and Unsaturated Hydraulic Conductivity Curves of Soils رابطه بین ویژگیهای مکانیکی و منحنی هدایت هیدرولیکی غیراشباع خاکها 1 19 5514 FA آزاده صداقت دانشجوی سابق کارشناسی ارشد دانشگاه بوعلی سینا- همدان حسین بیات دانشیار گروه علوم خاک دانشگاه بوعلی سینا- همدان علی اکبر صفری سنجانی استاد گروه علوم خاک دانشگاه بوعلی سینا- همدان Journal Article 2016 12 14 Soil unsaturated hydraulic conductivity is one of the most important soil physical properties<br />in recognizing, investigating and modeling the transport of water, solutes and pollutants in the soil.<br />The objective of this study was to estimate the soil unsaturated hydraulic conductivity using easy to<br />measure soil physical, mechanical and chemical properties by regression and artificial neural<br />networks (ANNs) methods. In this study, 148 soil samples were taken from five provinces of<br />Mazandaran, Kermanshah, West and East Azarbaijan and Hamedan. Pedotransfer functions were<br />developed using soil physical, chemical and mechanical properties to estimate unsaturated hydraulic<br />conductivity parameters of the van Genuchten- Mualem model (n and α) in 8 steps. The parameters<br />estimated in each step, were used to simulate unsaturated hydraulic conductivity curve in the range<br />of 0 – 1500 kPa. The accuracy of the estimated curves in each step was evaluated using curve by<br />curve comparison with the fitted (measured) unsaturated hydraulic condoctivity curve. The ANNs<br />performed better than the regression method, because, the AIC criterion values were obtained<br />between -4101 and -1169 for the ANNs and between -1379 and -382 for the regression. Among the<br />ANNs developed pedotransfer functions, the step 8 which utilized the tensile strength as an<br />estimator along with basic soil properties, performed better than the other models in estimating the<br />hydraulic conductivity. The results showed that the variables with little variability did not improve<br />the estimates of hydraulic conductivity but the parameters with high variability such as tensile<br />strength improved estimates of hydraulic conductivity. هدایت هیدرولیکی خاک از مهمترین ویژگیهای فیزیکی خاک در حالت غیراشباع برای شناخت، بررسی و مدل-<br />سازی انتقال آب، نمکها و آلاینده ها در خاک است. هدف از این پژوهش برآورد هدایت هیدرولیکی غیراشباع با بهره گیری<br />از پارامترهای زودیافت خاک شامل خصوصیات فیزیکی، مکانیکی و شیمیایی با استفاده از روش رگرسیونی و شبکه<br />عصبی مصنوعی بود. در این پژوهش 148 نمونه از 5 استان مازندران، کرمانشاه، آذربایجان غربی و شرقی و همدان<br />با استفاده از خصوصیات فیزیکی، (α و n) جمعآوری شد. پارامترهای هدایت هیدرولیکی غیراشباع مدل ونگنوختن- معلم<br />مکانیکی و شیمیایی بهعنوان تخمینگر در 8 مرحله تخمین زده شدند. سپس با استفاده از پارامترهای تخمین زدهشده در<br />هر مرحله منحنی هدایت هیدرولیکی غیراشباع در دامنه 0 تا 1500 کیلوپاسکال بهدست آمد. برای ارزیابی دقت توابع،<br />منحنیهای تخمینی در هر مرحله با منحنیهای برآوردی از روی منحنی نگهداری آب خاک مقایسه شدند. نتایج شبکه<br />عصبی مصنوعی نسبت بهروش رگرسیونی بهتر بود. چون دامنه معیار آکایک در روش شبکه عصبی مصنوعی بین<br />4101 - و 1169 - و در روش رگرسیون بین 1379 - و 382 - بود. در میان توابع انتقالی ایجادشده با روش شبکه عصبی<br />مصنوعی، مرحله 8 که از مقاومت کششی علاوه بر خصوصیات پایه خاک بهعنوان برآوردگر بهرهگیری نموده بود،<br />بهبود بیشتری نسبت به سایر توابع انتقالی در برآورد هدایت هیدرولیکی غیراشباع داشت. متغیرهایی که تغییرپذیری<br />کمی دارند نتوانستند برآورد هدایت هیدرولیکی را بهبود دهند ولی پارامترهایی که تغییرپذیری بالایی دارند مانند مقاومت<br />کششی باعث بهبود برآورد هدایت هیدرولیکی شدند. تخمین توابع انتقالی مدلهای هدایت هیدرولیکی مقاومت کششی هدایت هیدرولیکی غیراشباع https://water-soil.tabrizu.ac.ir/article_5514_3ef421a2cef0e94651cc7baef4387a14.pdf
دانشگاه تبریز دانش آب و خاک 2008-5133 26 شماره 3 بخش 1 2016 11 21 Effect of Combined Application of Vermicompost and PGPRs on Growth Parameters and Nutrient Uptake of Sesame Seedling (Sesamum indicum L.) تأثیر کاربرد تلفیقی ورمی کمپوست و باکتریهای محرک رشد بر شاخص های رشد و جذب عناصر غذایی گیاهچه های کنجد 21 34 5515 FA پریسا ستوده دانش آموخته کارشناسی ارشد علوم خاک، دانشگاه ولیعصر رفسنجان عبدالرضا اخگر دانشیار گروه علوم خاک، دانشگاه ولیعصر رفسنجان پیمان عباس زاده استادیار گروه علوم خاک، دانشگاه ولیعصر رفسنجان اصغر رحیمی دانشیار گروه زراعت، دانشگاه ولیعصر رفسنجان Journal Article 2016 12 14 Soil fertility management through use of organic and biological fertilizers is a crucial<br />component of sustainable agriculture. A greenhouse experiment was carried out to investigate the<br />effect of vermicompost and plant growth promoting rhizobacteria (PGPR) on the growth and<br />nutrient uptake of sesame seedlings. This experiment was conducted in factorial based on<br />completely randomized design with four replications. Experiment factors included four levels of<br />(zero (V0), 1 (V1), 2 (V2) and 4 percent (V3)) and five bacterial levels (without bacteria (B0),<br />inoculation with an isolate from fluorescent pseudomonads group, having ability to dissolve<br />inorganic phosphate (B1), Azospirillum sp. (B2) and Azotobacter sp. (B3) with ability to fix<br />nitrogen, and a mixture of three bacteria (B4). The results showed that the main effects of<br />vermicompost and PGPR significantly enhanced the leaf area, stem diameter and chlorophyll index<br />in comparision to the control. Also, the combined application of vermicompost and PGPR<br />significantly increased the shoot dry weight, plant height, number of leaves and nitrogen,<br />phosphorus, iron, manganese, zinc and copper uptake in sesame seedling (P<0.01). The maximum<br />shoot dry weight, number of leaves and nitrogen, iron, manganese, copper and zinc contents were<br />obtained in the treatment containing Azospirillium isolate using 4% of vermicompost. This<br />trearment enhanced the shoot dry weight from 0.148 to 3.49 mg kg-1and the shoot nitrogen content<br />from 1.96 to 96.8 mg pot-1. The highest phosphorus uptake was observed in the treatment with<br />application of 4% vermicompost and Pseudomonas isolate. This trearment increased the shoot<br />phosphorus content from 0.76 to 12.8 mg pot-1. آزوسپیریلوم ازتوباکتر سودوموناس کنجد ورمیکمپوست https://water-soil.tabrizu.ac.ir/article_5515_e8f2fc821e71dba12a8525c139d018cd.pdf
دانشگاه تبریز دانش آب و خاک 2008-5133 26 شماره 3 بخش 1 2016 11 21 Numerical Modeling of Erosion and Sedimentation Patterns in Alluvial River (Case Study: Gharasoo River in Kermanshah province) مدلسازی عددی الگوی فرسایش و رسوبگذاری در رودخانه های آبرفتی (مطالعه موردی: رودخانه قره سو در استان کرمانشاه) 35 49 5516 FA رسول قبادیان دانشیار گروه مهندسی آب، دانشگاه رازی کرمانشاه هانیه رحیمی فر کارشناس ارشد منابع آب، دانشگاه رازی کرمانشاه Journal Article 2016 12 14 Longtime sediment routing and determining the location of sedimentation and erosion in<br />rivers provide useful information for engineers to design hydraulic structures and river<br />management. Therefore, in the present research a computer model was developed to simulate<br />sediment movement in a river, in which after flow calculation at each time step, sediment continuity<br />equation was solved numerically to predict bed change at the same time step. After model<br />verification, using Meyer, Parker and Wilson equations for bed load prediction, bed variation of the<br />river with 18.5 km length for 5 and 10 years was calculated. Also by numerical solution of 1-D<br />depth average differential equation to calculate suspended load concentration the effect of<br />suspended load on sedimentation and erosion pattern during 5-year simulation was investigated.<br />The results showed that the erosion phenomenon was dominate pattern at the river reach. Also<br />calculated volumes of sedimentation and erosion using the Wilson equation were more than those<br />from the other relations. In addition the result showed with considering the effect of suspended<br />load, variations and amounts of sedimentation and erosion were increased. Therefore, significant<br />mistake would occur in prediction of sedimentation and erosion pattern in the mentioned river reach<br />if the effect of suspended load was not considered. روندیابی درازمدت رسوب و تعیین محل های فرسایش و رسوبگذاری در رودخانه ها اطلاعات مفیدی برای<br />طراحی سازه های هیدرولیکی و مدیریت رودخانه در اختیار مهندسان قرار میدهد. از این رو در این تحقیق مدلی<br />کامپیوتری برای روندیابی رسوب در رودخانه تهیه شد که در آن پس از محاسبه پروفیل جریان در هر گام زمانی با حل<br />معادله پیوستگی رسوب تغییرات پروفیل بستر برای همان گام زمانی محاسبه میشود. پس از صحت سنجی مدل،<br />18 کیلومتر برای مدت زمان 5 و 10 سال با استفاده از روابط / تغییرات فرسایش و رسوبگذاری در بازهای به طول 5<br />میر، پارکر و ویلسون (بار بستر) محاسبه شد. در ادامه با حل عددی معادله دیفرانسیل متوسط گیری شده در عمق اثر<br />بار معلق بر پروفیل فرسایش و رسوبگذاری، برای مدت 5 سال بررسی گردید. نتایج نشان داد که فرآیند غالب در بازه<br />مورد مطالعه، فرسایش است. از طرفی میزان فرسایش و رسوب گذاری که از رابطه ویلسون به دست می آید نسبت به<br />روابط دیگر بیشتر است. همچنین با درنظر گرفتن بار معلق، تغییرات فرسایش و رسوب گذاری بیشتری بهدست آمد و<br />به عبارتی حذف اثر بار معلق خطای زیادی را در پیش بینی های فرسایش و رسوب گذاری در رودخانه مذکور ایجاد خواهد<br />کرد. بار بستر بار معلق رسوبگذاری رودخانه قرهسو فرسایش مدلسازی عددی https://water-soil.tabrizu.ac.ir/article_5516_220a0dfbd24455a6180700282b6cc3db.pdf
دانشگاه تبریز دانش آب و خاک 2008-5133 26 شماره 3 بخش 1 2016 11 21 Effects of Mycorrhizal Fungi and Salicylic Acid on Growth and Physiological Parameters of Basil (Ocimumbasilicum L.) UnderWater Deficit Conditions تأثیر قارچ میکوریز واسید سالسیلیک بر شاخص های رشدی و فیزیولوژیک گیاه ریحان در شرایط تنش کم آبی 51 66 5517 FA سمیه عقلمند کارشناس ارشد باغبانی دانشگاه محقق اردبیلی بهروز اسماعیل پور دانشیار گروه علوم باغبانی دانشگاه محقق اردبیلی پیمان عباس زاده دهجی استادیار گروه علوم خاک دانشگاه ولیعصر (عج) رفسنجان علی اشرف سلطانی استادیار گروه علوم خاک دانشگاه محقق اردبیلی پریسا جلیل وند کارشناس ارشد باغبانی دانشگاه محقق اردبیلی Journal Article 2016 12 14 Water deficit is one of the most important abiotic stresses which affects plant growth and<br />yield. Application of the mycorrhizal fungi and plant hormones are fundamental for controlling of<br />water deficit. For this purpose a factorial pot experiment based on completely randomized design<br />with four replications was carried out. Experimental treatments included three levels of water deficit<br />as 0.0, 40 and 70% of field capacity and inoculation of basil (Ocimum basilicum L.) plants with<br />mycorrhizal fungi Glomus intraradices and Glomus fasciculatum and no inoculation and also foliar<br />spraying of the plants with 100 and 200 mg L-1 concentrations of salicylic acid and control plants<br />sprayed with water, in two stages after exposing of plants to drought stress. Results indicated that<br />by increasing the water deficit severity, the vegetative growth parameters, relative water content,<br />stomatal conductance and phosphorus uptake were reduced and the proline accumulation and<br />potassium uptake were increased, while drought stress had no significant effect on root colonization<br />by mycorrhizal fungi. Fungal inoculation and salicylic acid foliar spraying both significantly<br />increased the vegetative growth parameters and relative water content of plants. Stomatal<br />conductance and phosphorus and potassium uptake were increased by mycorrhizal fungi<br />inoculation. Maximum phosphorus and potassium concentrations (0.466 and 3.14 percent) were<br />obtained in plants inoculated with Glomus fasciculatum respectively. In general, results of this<br />research revealed that mycorrhizal fungi inoculation and salicylic acid foliar spraying could play<br />important roles in enhancing of growth and nutrient uptake in basil plants under water deficit<br />conditions. پرولین شاخصهای رشدی و فیزیولوژیکی کلروفیل محتوی نسبی آب هدایت روزنهای https://water-soil.tabrizu.ac.ir/article_5517_7515db6a75b4b6e70ddcad3539fdce0c.pdf
دانشگاه تبریز دانش آب و خاک 2008-5133 26 شماره 3 بخش 1 2016 11 21 Evaluation of the Effects of Climate Change on Wheat Growing Period and Evapotranspiration Using the CERES-Wheat Model (Case Study: Mashhad) ارزیابی اثرات تغییر اقلیم بر طول دوره رشد و تبخیر- تعرق گندم با استفاده از مدل CERES-Wheat (مطالعه موردی: مشهد) 67 79 5518 FA زهرا سعادتی دانشجوی دکتری آبیاری و زهکشی، دانشگاه زابل معصومه دلبری دانشیار گروه مهندسی آب، دانشگاه زابل مهدی پناهی عضو هیئت علمی مؤسسه تحقیقات خاک و آب کرج ابراهیم امیری دانشیار دانشکده کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد لاهیجان محمد حسین رحیمیان عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوی مسعود قدسی عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوی Journal Article 2016 12 14 Study of the climate change impacts on agricultural products and agro-climatic variables can<br />improve the management strategies regarding to the agricultural demands in future decades. The<br />objective of this study is to evaluate the effects of climate change on growing period and<br />evapotranspiration of wheat inMashhad. In this study the LARS-WG model was used to simulate the<br />weather data of Mashhad station under A1B, A2 and B1 scenarios in the time periods of 2011-2030<br />and 2046-2065. The effects of climate change on growing period and evapotranspiration of wheat<br />was simulated by the CERES-Wheat model. The obtained results in this study show that the<br />temperature will be increase however, rainfall is going to be decreased. The temperature and rainfall<br />variations will be sever in the A2 scenario compared with the other scenarios. Also, the results show<br />that the time interval from planting to full maturity of all wheat varieties will decrease in the future.<br />Evapotranspiration will be increased in the period of 2011-2030 while it will be decreased in the<br />period of 2046-2065 compared to the base period. The increase of evapotranspiration in the period of<br />2011-2030 in A1B, A2 and B1 scenarios will be 3.51, 1.75 and 3.8 percent, respectively and the<br />decrease of evapotranspiration in the period of 2046-2065 in A1B, A2 and B1 scenarios will be 4.09,<br />4.68 and 4.39 percent, respectively. In general, in effect of climate change, the growing period and<br />then the total water requirement of the crop will decrease in the future. So the cultivars of crop with<br />a shorter lifetime and having the higher yield must be used. افزایش دما سناریوهای تغییر اقلیم گندم مدلهای شبیهسازی مشهد https://water-soil.tabrizu.ac.ir/article_5518_f639a8ac140e375e176e88191a622dae.pdf
دانشگاه تبریز دانش آب و خاک 2008-5133 26 شماره 3 بخش 1 2016 11 21 Numerical Investigation of Velocity Profiles in Open Channels with Rough Bed بررسی عددی پروفیل های سرعت در کانال های روباز با بستر زبر 81 93 5519 FA فاطمه جعفری دانشجوی دکتری گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز اکرم عباس پور استادیار گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز علی حسین زاده دلیر استاد گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز Journal Article 2016 12 14 The velocity distribution is almost the most important argumentation in all of the open<br />channel flows studies, since it is necessary for study of the mean and maximum velocities,<br />estimation of discharge as well as for evaluation of shear stress on channel sides. The flow velocity<br />distribution in a channel cross section depends on the shape of the section, the roughness of the<br />channel, and the presence of the bends. So, it should be investigated before solving many of<br />hydraulic problems in open channels. Characteristics of the roughness which mostly affect the flow<br />are the size and shape of the roughness elements and spacing between them and also, the roughness<br />concentration. In this study, velocity profiles in open channels with rough bed were investigated.<br />FLUENT CFD package was used to implement the numerical method on the basis of the finite<br />volume method. Results showed that the flow velocity along the canal increased over the rough bed.<br />So, the shear stress, slope of the water surface and energy lose were increased in the flow direction.<br />The skin friction coefficients were determined for different rough beds which were in good<br />agreement with the numerical model values. As the number of roughness elements became more,<br />their effects on velocity profiles were increased. توزیع سرعت جریان به دلیل اینکه برای بررسی سرعت متوسط و بیشینه و برآورد دبی و همین طور ارزیابی تنش<br />برشی روی کناره ها موردنیاز است، تقریبا مهمترین بحث در تمام مطالعات جریانهای کانالهای روباز میباشد. توزیع<br />سرعت در مقطع عرضی یک کانال تحت تأثیر شکل هندسی، ناهمواریها و وجود پیچ و خم در کانالهاست و قبل از حل<br />انواع مسائل هیدرولیکی در کانالهای روباز، باید مطالعه و بررسی شود. مشخصه های زبری که بیشتر جریان را تحت<br />تأثیر قرار میدهد عبارتند از: اندازه، شکل، تراکم و فاصله بین زبریها. در این مطالعه، به بررسی عددی پروفیلهای<br />سرعت در کانالهای روباز با بستر زبر پرداخته شد. در این بررسی عددی از نرم افزار فلوئنت استفاده شده است. اساس<br />این روش بر مبنای حجم محدود میباشد. بررسی ها نشان میدهد که در جریان روی بستر زبر سرعت جریان در طول<br />کانال افزایش مییابد در نتیجه تنش برشی نیز در طول جریان روند افزایشی داشته است. همچنین در جریان روی بستر<br />زبر شیب سطح آب روند افزایشی داشته و افت انرژی افزایش مییابد. ضریب اصطکاک سطحی برای بسترهای مختلف<br />تعیین گردید که مقادیر محاسباتی و مدل عددی تطابق خوبی را دارند. به ازای تعداد زبری بیشتر تأثیر آن روی پروفیل<br />سرعت بیشتر بوده است. توزیع سرعت تنش برشی زبری بستر کانال روباز مدل عددی https://water-soil.tabrizu.ac.ir/article_5519_998511927814a6bce27f46e0c1dcb161.pdf
دانشگاه تبریز دانش آب و خاک 2008-5133 26 شماره 3 بخش 1 2016 11 21 The Relationships between Cu Contamination and Soil Characteristics in Downstream of Mazra’eh Copper Mine (Ahar-East Azarbaijan) روابط آلودگی مس با ویژگی های خاکهای پایین دست معدن مس مزرعه (اهر-آذربایجان شرقی) 95 112 5520 FA امیر خمسه دانشجوی سابق کارشناسی ارشد علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز شاهین اوستان دانشیار گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز فرزین شهبازی دانشیار گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز نصرت اله نجفی دانشیار گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز ناصر دواتگر عضو هیئت علمی موسسه تحقیقات خاک و آب Journal Article 2016 12 14 Due to the proximity of dumping sites for mine tailings to agricultural lands, the migration of<br />contaminants to these lands is possible. In this study, a total of 30 points along a track line of approximately<br />10 km in downstream of Mazra’eh copper mine (Ahar-East Azarbaijan) covered with a mixture of transferred<br />tailings and bed sediments of Mazra’eh seasonal river were selected. The composite samplings were carried<br />out fromsoils at depths of 0-10, 10-30 and 30-60 cmand fromsurficial sediments. In addition, six non-covered<br />points (controls) with minimum distance from the sampling points were selected. The total concentrations of<br />copper in surficial sediments as well as soils were determined using aqua regia method. Then, the relationships<br />between these concentrations and soil properties were assessed. The results showed very high concentrations<br />of copper (1116 mg kg-1, on average) in the surficial sediments. The concentrations of copper in the soil depths<br />of 0-10, 10-30 and 30-60 cm were 105, 86.4 and 79.8 mg kg-1, respectively. Based on results, 13% of 0-10 cm<br />soils, all of 10-30 cm soils and 57% of 30-60 cm soils were very contaminated, medium contaminated and low<br />contaminated, compared to controls (48.4 mg kg-1, on average for three depths), respectively. Soil copper<br />concentration showed significant positive correlations with surficial sediment copper concentration, thickness<br />of surficial sediment and soil cation exchange capacity (CEC) in all three depths of the studied soils. رسوبات سطحی سد مواد باطله فاکتور تحرک معدن مس https://water-soil.tabrizu.ac.ir/article_5520_e5e97767930769e580f28f7094529011.pdf
دانشگاه تبریز دانش آب و خاک 2008-5133 26 شماره 3 بخش 1 2016 11 21 Numerical Investigation of Foundation Drains Performance in Decreasing Uplift Force of Concrete Gravity Dams بررسی عددی عملکرد زهکش های پی در کاهش نیروی بالابرنده سدهای بتنی وزنی 113 125 5521 FA بهرام نورانی دانشجوی کارشناسی ارشد سازه های آبی، گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز فرزین سلماسی دانشیار گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز اکرم عباس پور استادیار گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز Journal Article 2016 12 14 General assumption in designing cut off walls is that the seepage be held in a limited amount.<br />In order to control the seepage, the foundation drains are located in parallel to cut off wall at<br />downstream. The main aim of foundation drains construction is to collect seepage water and decrease<br />uplift force. Numbers, distance, and diameters of these drains need technical judgment about<br />characteristics of foundation stones. The depth of drains depends on cut off wall characteristics. In<br />this study, the performance of drains in foundation of concrete gravity dam was investigated using<br />finite element method (FEM) via Seep/w software. Among influential parameters in studying the<br />drain effects, one might consider diameters, center to center distance, and distance of the drains from<br />upstream of dam. In this paper effective parameters on uplift force were analyzed and it was found<br />that increasing the drain diameter had lesser effect on decrease of the uplift force slightly compared<br />to the other parameters. In the other words, selecting the best diameters depends on executive<br />consideration. But decreasing the distance of drains and also their distance from upstream of dam<br />would play an important role in decreasing the uplift force. Focusing to the simulated range of<br />parameters, the drains with 15 centimeter diameter and distance of 3 meters had the optimum<br />performance and the best operation in decreasing uplift force. For validation, the numerical method<br />used in this research was compared with the other analytical methods and the proper agreement with<br />them was observed. در طراحی پردهآببند فرضبر این است که تراوش از پرده بهصورت محدود صورت گیرد. برای کنترل این آبها<br />زهکشهای پی به موازات پردهآببند در پاییندست آن ایجاد میگردد. هدف از احداث زهکشهای پی جمعآوری آبهای<br />نشتی از پرده آببند و کاهش نیروی بالابرنده میباشد. تعداد، فاصله و قطر این زهکشها نیاز به قضاوت فنی از<br />خصوصیات سنگ داشته و عمق آنها نیز تابعی از مشخصات پردهآببند است. در این تحقیق عملکرد زهکش در سدهای<br />مورد بررسی قرار گرفت.<br /> عوامل موثر در بررسی اثرات زهکشها قطر، فاصله مرکز تا مرکز از یکدیگر و فاصله از پاشنه بالادست سد میباشد که<br />نقش بهسزایی در مقدار نیروی بالابرنده و همچنین پایداری سد دارد. در این مقاله پارامترهای مؤثر در نیروی بالابرنده<br />بررسی شد و در نتیجه معین گردید که افزایشقطر زهکش تأثیر کمی نسبت به سایر پارامترها در کاهش نیروی بالابرنده<br />دارد. بهعبارت دیگر انتخاب قطر زهکشها تابع ملاحظات اجرایی میباشد. اما کاهشفاصله زهکشها از هم و کاهشفاصله<br />از بالادست تا یک حد معینی میتواند نقشبهسزایی در کاهش نیروی بالابرنده داشته باشد. با توجه به محدوده پارامترها،<br />زهکشهایی با قطر 15 سانتیمتری و فاصله 3 متری از هم بهترین عملکرد را از لحاظ کارآیی در کاهش نیروی بالابرنده<br />بهدست میدهد. برای اعتبار سنجی، روش عددی بهکار رفته در این پژوهش با روش تحلیلی دیگران نیز مقایسه گردید و<br />تطابق مناسبی مشاهده شد. اجزاء محدود زهکش پی سدهای وزنی نیروی بالابرنده https://water-soil.tabrizu.ac.ir/article_5521_88f04aa374453a05d89b03b2d656c9ec.pdf
دانشگاه تبریز دانش آب و خاک 2008-5133 26 شماره 3 بخش 1 2016 11 21 Analysis of Rainfall Trend and Evaluation of Weather Droughts of Iran Using the Herbst Method تحلیل روند بارش و ارزیابی خشکسالی های هواشناسی ایران با استفاده از روش هربست 127 143 5522 FA محمد عیسی زاده دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه مهندسی آب دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز مهری کاکی دانشجوی سابق کارشناسی ارشد، گروه مهندسی آب دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز احمد فاخری فرد استاد، گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز Journal Article 2016 12 14 Drought monitoring and evaluation in water resources systems, are basic steps in systems analysis as<br />well as the optimal water resources allocation for different demands. Therefore, in this study, whole of Iran<br />country was selected as the study area, and it was attempted to determine the simultaneous droughts which<br />had been occurred in the period of 1981-2010, using monthly rainfall data of 31 synoptic stations. In order to<br />perform the drought monitoring, the Herbst drought index was used and drought intensity and duration were<br />determined for the studied synoptic stations. Additionally, the IDW method was used for interpolation and<br />delineation of drought intensities and durations. The study results showed that in the periods of 1998- 2000<br />and 2007-2009, the country had faced droughts. Northern and Southern coastal regions and Central region<br />exhibited less susceptibility to drought periods in comparison to the other regions. Also, the East and West of<br />the country, which are the rainfall systems entrances, are more sensitive to rainfall reduction and thus, to<br />drought. According to the results of the spearman's test, the most severity of negative trend belonged to the<br />stations in central, South-east and South-west of the country. ارزیابی و پایش خشکسالی در سیستم منابع آب از گام های اساسی در تحلیل سیستمها و تخصیص بهینه منابع<br />آب جهت مصارف مختلف میباشند. از این رو در این تحقیق کل کشور ایران بهعنوان منطقه مطالعاتی انتخاب شده و<br />1360 با استفاده از دادههای بارش ماهانه 31 ایستگاه - سعی گردید خشکسالی همزمان رخ داده در کشور در دوره 1389<br />سینوپتیک مشخصگردد. شاخصخشکسالی هربست جهت پایش خشکسالی کشور استفاده شده و شدت و مدت خشکی<br />برای درونیابی و پهنه بندی شدت ها و IDW برای ایستگاههای سینوپتیک مورد مطالعه تعیین گردید. همچنین روش<br />1386 ، کل - 1377 و 1388 - دورههای خشکی مورد استفاده قرار گرفت. نتایج تحقیق نشان داد که در دورههای 1379<br />کشور با خشکسالی روبرو بوده است. مناطق شمالی و جنوبی ساحلی و همچنین مناطق مرکزی کشور نسبت به مناطق<br />دیگر حساسیت کمتری به دوره های خشکی از خود نشان دادند. همچنین شرق و غرب کشور که محل ورود سامانههای<br />بارشزا هستند، حساسیت بیشتری به کاهش بارش و در نتیجه وقوع خشکسالی دارند. مطابق با نتایج بهدست آمده از<br />آزمون اسپیرمن، شدیدترین روند منفی متعلق به ایستگاههای موجود در مرکز، جنوب شرقی و جنوب غربی کشور<br />میباشد. اسپیرمن پهنه‌بندی خشکسالی درون یابی IDW هربست https://water-soil.tabrizu.ac.ir/article_5522_c6f7345ba181c84cdf0fd45e7f8d952f.pdf
دانشگاه تبریز دانش آب و خاک 2008-5133 26 شماره 3 بخش 1 2016 11 21 Experimental Investigation of Horseshoe-Shaped Spillway Hydraulics and Effect of Spillway Length on Discharge Coefficient بررسی آزمایشگاهی هیدرولی کسرریز نعل اسبی و تأثیر طول سرریز در ضریب دبی 145 159 5523 FA وحید حسن زاده دانش آموخته کارشناسی ارشد مهندسی آب، گرایش سازه های آبی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز فرزین سلماسی دانشیار گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز علی حسین زاده دلیر استاد گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز اکرم عباسپور استادیار گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز هادی ارونقی دانشیار گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز Journal Article 2016 12 14 One of the non-linear weirs is horseshoe-shaped weir that determination of its hydraulic<br />parameters for designing of that is necessary. Sometime due to limitation in dam site and also<br />reduction in soil excavation volume, tunnel and intake location of hydro-electric power this structure<br />is needed to be constructed near the dam and its intake. In these cases, a combined structure of both<br />the intake and spillway can be constructed by using horseshoe-shaped weir to achieve a proper<br />economic condition in dam construction. In this study, by making physical models of the horseshoeshaped<br />spillway in laboratory dimension, some hydraulic parameters like discharge coefficient,<br />velocity and water surface profiles in different parts of the horseshoe-shaped spillway were<br />investigated. Results showed that in horseshoe-shaped spillways, with increasing the ratio of head to<br />spillway length, discharge coefficient was decreased about 0.6 to 0.7. This reduction in discharge<br />coefficient had different trends for spillways with length of greater or less than 112cm. Comparison<br />of the results between the rectangular weir and the horseshoe-shaped spillway by consideration an<br />equal width for them showed that horseshoe-shaped spillway could reduce head above the weir about<br />54%. Investigation of the water surface profiles showed that overflowing of waters into the horseshoe<br />spillway, created the rooster tail type hydraulic jump. یکی از انواع سرریزهای غیرخطی در جانمایی پلان سرریز نعل اسبی است که تعیین پارامترهای هیدرولیکی این<br />نوع سرریزها در طراحی آنها ضروری میباشد. گاهی به دلیل محدودیت ساختگاه سد و جهت کاهش حجم حفاری، تونل<br />و محل آبگیری نیروگاه برق- آبی در مجاورت بدنه سد و سرریز ساخته میشود. در چنین مواردی میتوان به کمک<br />سرریزهای نعل اسبی، سازه مرکبی از آن دو (آبگیر و سرریز) را ایجاد نمود و صرفه اقتصادی مناسبی در ساخت<br />تأسیسات جانبی سد به وجود آورد. در این تحقیق با ساخت مدل فیزیکی سرریز نعل اسبی در ابعاد آزمایشگاهی به<br />بررسی مشخصات هیدرولیکی سرریزهای نعل اسبی از جمله ضریب دبی، سرعت و پروفیل جریان در قسمتهای مختلف<br />آن پرداخته شده است. نتایج تحقیق حاضر نشان داد که در سرریزهای نعل اسبی، با افزایش نسبت بار آبی به طول<br />0 کاهش پیدا میکند. این کاهش ضریب دبی برای سرریز با طول / 0 الی 7 / سرریز، مقدار ضریب دبی در محدوده 6<br />کوچکتر از 112 سانتیمتر و بزرگتر از آن روند متفاوتی دارد. مقایسه نتایج به دست آمده از آزمایش ها برای سرریز<br />مستطیلی هم عرض سرریز نعل اسبی مؤید آن است که سرریز نعل اسبی قادر است بار آبی روی سرریز را به مقدار 54<br />درصد کاهش دهد. بررسی پروفیل سطح آب نشان میدهد که در اثر برخورد جریانهای سرریز شونده به داخل سرریز<br />نعل اسبی، پرش هیدرولیکی از نوع پرش دم خروسی بهوجود میآید. پرش دم خروسی سرریز نعل اسبی ضریب دبی مدل فیزیکی https://water-soil.tabrizu.ac.ir/article_5523_9d2ec6575c935a5fec736ea4d2be97e3.pdf
دانشگاه تبریز دانش آب و خاک 2008-5133 26 شماره 3 بخش 1 2016 11 21 The Effect of Different Na/K Ratios in Soil Solution on Aggregate Tensile Strength and Friability تأثیر نسبت‌های مختلف Na/K محلول خاک بر مقاومت کششی و تردی خاکدانه‌ها 161 174 5542 FA حجت امامی 2- دانشیاران گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد امیر فتوت دانشیاران گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد رضا خراسانی دانشیاران گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد کاظم اسماعیلی دانشیار گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد Journal Article 2015 05 19 This research was carried out to study the effect of different ratio of Na/K in soil solution on dispersible clay, aggregate tensile strength and soil friability using the cation ratio of soil structural stability (CROSS) index. In order to apply different potassium concentrations, 6 treatments with the same EC (3 dS m<sup>-1</sup>) including 0 to 27.2 meqL<sup>-1</sup> K<sup>+</sup> and another six treatments with EC=6 dS m<sup>-1</sup> including 0 to 54.4 meqL<sup>-1</sup> K<sup>+</sup> were prepared and added to soil. Soil friability was calculated and compared through two methods i.e. the coefficient of variation (F<sub>1</sub>) and ranking order (F<sub>2</sub>). The results showed that increasing the K<sup>+</sup> concentration in treatments relative to Na<sup>+</sup> could increase the water dispersible clay. Also, the results of aggregates tensile strength test showed that in treatments with EC=3 dS m<sup>-1 </sup>by increasing the K<sup>+ </sup>value, the soil strength decreased but with increasing the SAR value, soil strength increased. Maximum amount of tensile strength (142 kPa) was observed in treatment 1 with CROSS = 25.7 and SAR=22.9 and the minimum amount (87 kPa) was in treatment 5 with CROSS=14.8 and SAR=0.99. This trend was not observed in treatments with EC=6 dS m<sup>-1 </sup>and the aggregate tensile strengths were almost similar in all treatments. The results demonstrated that soil friability (F<sub>1</sub> & F<sub>2</sub>) increased with increasing the dispersible clay at EC=3. Comparison of the results of tensile strength and friability revealed that F<sub>1</sub> was inappropriate parameter for expression of soil friability while F<sub>2</sub> showed the good agreement with the strength and friability amounts (in treatments with EC=3). In treatments with EC=6, the effect of dispersible clay on tensile strength and friability was not observed, probably due to the higher concentration of the soil solution.  این پژوهش با هدف بررسی اثر نسبت­های مختلف Na/K محلول خاکبا استفاده از شاخص نسبت کاتیونی پایداری ساختمانی خاک (CROSS) روی رس قابل پراکنش، مقاومت کششی خاکدانه و تردی خاک انجام شد. برای اعمال غلظت­های مختلف پتاسیم به خاک،  شش تیمار با شوری یکسان3 دسی­زیمنس بر متر به­ترتیب از تیمار 1 تا 6  شامل پتاسیم با غلظت صفر تا 2/27 میلی­اکی­والان بر لیتر و شش تیمار دیگر نیز با شوری یکسان6 دسی­زیمنس بر متر شامل پتاسیم با غلظت صفر تا 4/54 میلی­اکی­والان بر لیتر تهیه و به خاک اضافه شدند. تردی خاک به­دو روش ضریب تغییرات (F<sub>1</sub>) و رتبه­بندی (F<sub>2</sub>) محاسبه و مقایسه گردید. نتایج نشان ­داد که با افزایش غلظت پتاسیم نسبت به سدیم در تیمارها افزایش در پراکنش رس­ها رخ داد. نتایج آزمون مقاومت کششی خاکدانه­ها نشان داد که در تیمارهای با شوری 3، با افزایش غلظت پتاسیم، مقاومت کاهش یافته اما باافزایش SAR، مقدار مقاومت افزایش یافت. بیشترین مقدار آن (142 کیلوپاسکال) مربوط به تیمار 1 با 7/25 =CROSS و 9/22 =SAR و کمترین مقدار (87 کیلوپاسکال) در تیمار 5 با 8/14 = CROSS  و 99/0 =SAR بود. اما در تیمارهای با شوری 6، چنین روندی مشاهده نشد و مقادیر مقاومت کششی تقریباً در همه تیمارها مشابه بودند. نتایج نشان داد در تیمارهای با شوری 3، تردی خاک با افزایش رس قابل پراکنش، افزایش یافت (F<sub>1</sub>و F<sub>2</sub>). مقایسه نتایج مقادیر مقاومت کششی و تردی خاک مشخص نمود که ، F<sub>1</sub> پارامتر مناسبی برای بیان تردی خاک نبوده و در مقابل، F<sub>2</sub> توانست هماهنگی بین نتایج مقاومت و تردی (در تیمارهای با شوری 3) را به­خوبی نشان دهد. در تیمارهای با شوری 6 احتمالاً به دلیل غلیظ­تر شدن محلول خاک، اثر رس پراکنش یافته بر مقادیر مقاومت کششی و تردی  به­وضوح نمایان نشد. تردی خاک رس قابل پراکنش مقاومت کششی خاکدانه CROSS https://water-soil.tabrizu.ac.ir/article_5542_d7b18b4833930ebcf57d1bb832ff8b8c.pdf
دانشگاه تبریز دانش آب و خاک 2008-5133 26 شماره 3 بخش 1 2016 11 21 Isolation and Study of Indigenous Bacteria of the Contaminated Soils in Southern of Tehran Oil Refinery plant for Bioremediation of Oil ontaminations جداسازی و مطالعه باکتری‌های بومی خاک‌های آلوده جنوب پالایشگاه تهران جهت زیست پالایی آلودگی‌های نفتی 175 185 5543 FA اکبر قویدل 1- استادیار گروه علوم و مهندسی خاک، دانشگاه محقق اردبیلی سمیه ناجی راد 2-استادیار گروه کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اردبیل حسینعلی علیخانی 3- استاد گروه علوم و مهندسی خاک، دانشگاه تهران Journal Article 2014 10 07 Increasing growth of population and consequent development of industries and refinery plants cause high amounts of hydrocarbon pollutants enter to environment. Bioremediation or biological removal of petroleum hydrocarbons from soil or water is more efficient than the other physical and chemical remediation technologies. Indigenous bacteria are important because of their long term exposure and compatibility to hydrocarbon contaminants. Therefore, the aim of this study was isolation and comparison of oil consuming bacteria efficiency in the oil contaminated soils in southern of Tehran oil refinery plant. Six samples from the contaminated soil were collected and then the superior oil degrading bacteria were isolated through three laboratory steps: i) Isolation and purification of indigenous oil degrading bacteria in a soil extract agar as a selective media, ii) The study of efficiency of the isolates in a liquid mineral based media with 7% (V/V) of gas oil. iii) The comparison of the respiration rates of the isolates in a media containing 3% (W/W) gas oil. At the end of three steps, among all the oil degrading isolates, two isolates of BJ.1 and BM.1 with respiration rates of 2.1 and 1.8 mg CO2 per gram sand-perlite per month, were ultimately selected as the most powerful and efficient isolates for oil degradation, respectively.  رشد روزافزون جمعیت و به­دنبال آن توسعه صنایع و پالایشگاه­ها، سبب ورود حجم عظیمی از ترکیبات آلاینده هیدروکربنی به محیط زیست شده است.<em>  </em>زیست پالایی یا حذف بیولوژیک هیدروکربن‌های نفتی در خاک یا آب، کارآمدتر از سایر فناوری‌های فیزیکی و شیمیایی پالایش می­باشد. در این میان، باکتری­های بومی خاک­های آلوده نفتی به­دلیل سازگاری و تماس طولانی مدت با آلاینده­های هیدروکربنی حائز اهمیت می­باشند. هدف از این تحقیق، جدا­سازی و مقایسه کار­آیی باکتری‌های برتر تجزیه کننده نفت از خاک‌های آلوده جنوب پالایشگاه تهران می‌باشد. بدین منظور، شش نمونه خاک آلوده نمونه­­­برداری و طی سه مرحله آزمایشگاهی، سویه­های برتر باکتری‌های تجزیه کننده نفت جداسازی گردیدند. در مرحله اول جداسازی و خالص­سازی باکتری‌های بومی نفت­خوار در محیط کشت اختصاصی عصاره خاک-آگار، در مرحله دوم مطالعه کارایی جدایه‌ها در محیط­کشت پایه معدنی مایع همراه با 7% حجمی نفت گاز به­عنوان منبع هیدروکربنی و در مرحله سوم مقایسه میزان تنفس سویه­های باکتریایی در محیط حاوی 3% وزنی نفت گاز انجام شد. در پایان این سه مرحله آزمایشگاهی، از بین تمام جدایه­های تجزیه­کننده مواد نفتی، دو جدایه باکتریاییBJ<em>.</em>1 <em> </em>وBM.1 با میزان تنفس به­ترتیب؛ 1/2 و 8/1 میلی گرم CO<sub>2</sub> در هر گرم شن-پرلیت در ماه، به­عنوان برترین و توانمندترین باکتری­های تجزیه کننده نفت گاز انتخاب شدند. باکتری‌های تجزیه کننده نفت تجزیه زیستی زیست‌پالایی نفت گاز هیدروکربن‌های نفتی https://water-soil.tabrizu.ac.ir/article_5543_8f96546478a7102fc03598e368c52e23.pdf
دانشگاه تبریز دانش آب و خاک 2008-5133 26 شماره 3 بخش 1 2016 11 21 Laboratory Investigation of Spatial-Dependency of the Dispersivity in Two Kinds of Homogeneous Saturated Sandy Soils بررسی آزمایشگاهی وابستگی مکانی پراکنش در دو نوع خاک شنی همگن اشباع 187 198 5544 FA گلستان جعفری کلکان 1- دانشجوی کارشناسی‌ارشد گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه کردستان، سنندج بهروز مهدی‌نژادیانی 2- استادیار گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه کردستان، سنندج Journal Article 2014 12 05 Dispersivity is one of the important parameters for simulating solute transport in porous media. In this study, laboratory tracer tests were conducted to investigate the spatial variation of longitudinal dispersivity. The tests were carried out in a sand tank with dimensions of cm<sup>3</sup> with two kinds of saturated homogeneous coarse and medium sands, respectively. The solute transport process was studied at three hydraulic gradients of 0.017, 0.025 and 0.034. The solute transport parameters were estimated using CXTFIT2.1 software. Based on the obtained results, the average dispersivity values of the medium sand and their range were higher than those for the coarse sand. This pointed out that the dispersion was the dominant process in solute transport in the medium sand. Under the various hydraulic gradients, the dispersivity increased with increasing distance from the contaminant source. The dispersivity increasing followed a non-linear function of travel distance at hydraulic gradient of 0.017, while it followed a linear function of travel distance at hydraulic gradients of 0.025 and 0.034. In general, the dispersivity of the medium sand, especially under a small hydraulic gradient, was strongly space-dependent and its variations followed an exponential function.      پراکنش یکی از پارامترهای مهم برای شبیه­سازی انتقال آلاینده در محیط­های متخلخل می­باشد. در این تحقیق، به منظور بررسی تغییرات پراکنش طولی با مقیاس، آزمایش­های ردیابی در آزمایشگاه انجام شد. آزمایش­ها به ترتیب در دو نوع خاک شنی همگن اشباع، شن درشت و شن متوسط و در یک تانک شن به ابعاد  سانتی­مترمکعب انجام گرفت. فرآیند انتقال آلاینده در سه گرادیان هیدرولیکی 017/0، 025/0 و 034/0 بررسی گردید. پارامترهای انتقال آلاینده با استفاده از نرم­افراز CXTFIT2.1 تخمین زده شدند. براساس نتایج به­دست آمده، مقادیر پراکنش خاک شنی متوسط و دامنه تغییرات آن بیشتر از خاک شنی درشت بود. این امر بیان­گر فرایند غالب پخش در انتقال آلاینده در خاک شنی متوسط بود. تحت گرادیان­های هیدرولیکی مختلف، پراکنش با فاصله از منبع آلودگی افزایش ­یافت. در گرادیان هیدرولیکی 017/0، افزایش پراکنش با فاصله به­صورت غیرخطی بود؛ در حالی که در گرادیان­های هیدرولیکی 025/0 و 034/0 پراکنش با فاصله به­صورت خطی افزایش یافت. در کُل، پراکنش خاک شنی متوسط، به­ویژه تحت یک گرادیان هیدرولیکی کوچک، به­شدت وابسته به مقیاس بود و تغییرات آن از یک تابع نمایی پیروی می­کرد. اثر مقیاس روش معکوس ضریب پخش معادله جابجایی-پخش نرم‌افزار CXTFIT2.1 https://water-soil.tabrizu.ac.ir/article_5544_df71c214cf5b5a271cc553b376e7626d.pdf
دانشگاه تبریز دانش آب و خاک 2008-5133 26 شماره 3 بخش 1 2016 11 21 Investigating Abrupt Changes and Periodically Changes Pattern of Reference Evapotranspiration in Iran with Wavelet Analysis and Moving t Test بررسی تغییرات ناگهانی و الگوی تغییرات دوره‌ای تبخیر و تعرق مرجع ایران با تحلیل موجک و آزمون t متحرک 199 210 5545 FA اکرم سیفی 1 - استادیار گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ولیعصر (عج) رفسنجان حسین ریاحی مدوار 2- استادیار گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ولیعصر (عج) رفسنجان Journal Article 2015 02 18 Analysis of the temporal variations of reference evapotranspiration (ET<sub>o</sub>) declares climate changes and their effects on water demands. In this paper, an analysis of the monthly ET<sub>o</sub> (calculated by the FAO Penman– Monteith method) was done at 19 stations, located in different climatic regions, during 1961– 2003 in Iran. The annual ET<sub>o</sub> time series were derived, and the moving t test and Morlet wavelet were conducted to analyze the comprehensive time series for characterizing abrupt change and period in the ET<sub>o</sub> data sets. The annually and monthly spatial distibuations of ET<sub>o</sub> were produced by the inverse distance weighting (IDW) method. Based on the moving t test over annual ET<sub>o</sub> time series there were 4 abrupt changes in 1981,1982,1983, and 1984 years which were coiencidnce with ET<sub>o</sub> trend. Also moving t test detected abrupt changes in 1976- 1986 period in arid and semi-arid climates. KhoramAbad station in semi-arid climate with 21 abrupt changes had the largest changes and Isfahan, Tehran, and Birjand stations with 3 changes had the smallest changes. The presented methodology in this paper can be extended to hydrological time series, water resources and drought studies to infer their abrupt changes and monitoring periodical changes pattern. تحلیل تغییرات زمانی و مکانی تبخیر و تعرق مرجع (ET<sub>o</sub>)، امکان شناخت تغییرات آب و هوایی و تأثیر آن روی نیازهای آبی را فراهم می‌کند. در این مطالعه به تحلیل ET<sub>o</sub> ماهانه در 19 ایستگاه هواشناسی در اقلیم­های متفاوت با دوره آماری یکسان 42 ساله، طی سال‌های 2003-1961 پرداخته شد. سری‌های زمانی سالانه ET<sub>o</sub> به­روش استاندارد پنمن- مانتیث- فائو (FAO-56 PM) تولید شدند و با استفاده از روش‌های آزمون t متحرک و موجک مورلت به­ترتیب به تحلیل تغییرات ناگهانی و بررسی دوره‌ تکرارپذیری در مجموعه داده‌های ET<sub>o</sub> پرداخته شد. نقشه‌های توزیع مکانی ماهانه و سالانه ET<sub>o</sub> در کل کشور بر اساس روش IDW تولید گردیدند. بر اساس نتایج آزمون t متحرک در سری زمانی ET<sub>o</sub> میانگین کل کشوری در طی سال­های 1981، 1982، 1983 و 1984 تغییر ناگهانی در روند سری زمانی رخ داده است و این سال­ها مطابق با روند کلی ET<sub>o</sub> مشاهده شده است. بر اساس نتایج آزمون t متحرک در ایستگاه‌های منفرد نیز ملاحظه شد در اغلب ایستگاه­های واقع در اقلیم خشک و نیمه­خشک بیشینه تغییرات ناگهانی، در محدوده سال­های بین 1986-1976 اتفاق افتاده است. بیشینه تغییرات ناگهانی مربوط به ایستگاه خرم­آباد واقع در اقلیم نیمه­خشک است که در آن 21 تغییر ناگهانی اتفاق افتاده و کمینه تغییرات مربوط به ایستگاه­های اصفهان، بیرجند و تهران واقع در اقلیم خشک با سه تغییر ناگهانی است. رویکرد ارائه شده در تحقیق حاضر قابلیت گسترش به مطالعات سری­های زمانی هیدرولوژیکی، خشکسالی و منابع آبی برای استنتاج روند تغییرات ناگهانی و الگوهای دوره­ای و پایش تکرارپذیری آنها را داراست. تبخیر و تعرق تغییرات ناگهانی و دوره‌ای توزیع مکانی روند سری زمانی وزن‌دهی عکس فاصله https://water-soil.tabrizu.ac.ir/article_5545_2f7408f60d791f20bc637bafff264ed7.pdf
دانشگاه تبریز دانش آب و خاک 2008-5133 26 شماره 3 بخش 1 2016 11 21 The Effect of Climate Change on Flood Frequency of Kelardasht Basin using K-nn and HadCM3 Model اثر تغییر اقلیم بر فراوانی سیلاب حوضه کلاردشت با استفاده از تلفیق الگوریتم K-nn و مدل HadCM3 211 221 5546 FA مجتبی خوش روش استادیار گروه مهندسی آب، دانشکده مهندسی زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری زهرا بائوج رضایی دانش آموخته مهندسی آب، دانشکده مهندسی زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Journal Article 2015 06 23 Global climate change may have serious impacts on the frequency, magnitude and duration of hydrological extremes. Variation in the hydrologic ultimate limits can have impact on designing of hydraulic structures in future, development of flood-plain, and management of water resources. This research, investigated the potential impact of climate change using weather generator K-nn and HadcM3 models under A2 scenario and also the rainfall-runoff HEC-HMS model. First, downscaling of GCM data using HadCM3 model under scenario A2 in stochastic model called K-nn was carried out. Then, land use map and soil group map were prepared and required parameters were determined for the HEC-HMS model. Thereafter, and the model was calibrated and validated using 4 flood events. The results of RMSE, R and t-Student test indicated that simulated peak flow had significant correlation with observed peak flow. Results of storms analysis of 2 hours with 100- year return period showed that the base period (1980-2011) decreased by 32 percent as compared to future period (2040-2069). After determination of intensity-duration-frequency curve, distribution of precipitation values for Nahalestan station imported to the rainfall-runoff model and peak flow with different return periods 2, 5, 10, 20, 50 and 100 years were calculated for sub-basins for the base and future periods. Results of the frequency analysis showed that peak flow in period 2040-2069 with 25 years return period would decrease by 21 percent as compared to the base period.  تغییر اقلیم می­تواند منجر به تأثیرات جدی بر فراوانی، مقدار و مدت متغیرهای حدی هیدرولوژیکی شود. حدهای نهایی هیدرولوژیکی تغییریافته، می­تواند بر طراحی سازه­های هیدرولیک در آینده، توسعه دشت­های سیلابی و مدیریت منابع آب اثرگذار باشد. این پژوهش به بررسی تأثیرات تغییر اقلیم با استفاده از تلفیق روش تولید بارش K-nn و مدل HacCM3 از سری مدل­های گردش عمومی جو سناریوی A2 و همچنین مدل هیدرولوژیکی HEC-HMS می­پردازد. ابتدا ریزمقیاس کردن داده­های GCM با استفاده از مدل HadCM3 سناریوی A2 در روش نزدیک­ترین همسایه (K-nn) که یک روش استوکاستیک است، انجام پذیرفت. سپس با تهیه نقشه­های پوشش گیاهی و تهیه نقشه گروه هیدرولوژیکی خاک و تعیین پارامترهای موردنیاز برای مدل HEC-HMS، اقدام به واسنجی مدل با استفاده از 4 واقعه سیلاب شد. نتایج RMSE، R و آزمون t- استیودنت نشان از همبستگی و تطابق بالای مدل هیدرولوژیکی در شبیه­سازی دبی اوج داشت. نتایج تحلیل میزان بارندگی 2 ساعته با دوره بازگشت 100 ساله نشان داد که در دوره پایه (2011-1980) نسبت به دوره آینده (2069-2040)، 32 درصد کاهش داشته است. پس از تعیین منحنی شدت- مدت- فراوانی، مقادیر توزیع بارش برای ایستگاه نهالستان در مدل بارش-رواناب وارد شده و دبی پیک با دوره بازگشت‌های مختلف 2، 5، 10، 20، 50 و 100 ساله برای حوضه­های مختلف در دوره پایه و آینده محاسبه شدند. نتایج تحلیل فراوانی سیل نشان داد که دبی سیل در دوره 2069-2040 با دوره بازگشت 25 ساله در کل حوضه، نسبت به دوره پایه، 21 درصد کاهش دارد. تولید بارش رودخانه سردآبرود ریزمقیاس‌نمایی مدل‌های استوکاستیک مدل هیدرولوژیکی HEC-HMS https://water-soil.tabrizu.ac.ir/article_5546_02b703c4b2dfed80385a8f4f0f08524d.pdf
دانشگاه تبریز دانش آب و خاک 2008-5133 26 شماره 3 بخش 1 2016 11 21 Application of Modified KPSS Test With Fourier Analysis in Stationarity Test of Hydrologic Time Series (Case Study: Lake Urmia Water Level) کاربرد آزمون KPSS اصلاح شده با تحلیل فوریه در تحلیل ایستایی سری‌های زمانی هیدرولوژیک (مطالعه موردی: تراز آب دریاچه ارومیه) 223 234 5547 FA مجتبی مروج 1- دانش‌آموخته کارشناسی ارشد مهندسی منابع آب، دانشگاه ارومیه کیوان خلیلی - استادیار گروه مهندسی آب، دانشگاه ارومیه جواد بهمنش دانشیار گروه مهندسی آب، دانشگاه ارومیه Journal Article 2015 01 15 Many researches on time series modeling have been carried out without investigation of data series stationarity. If series stationarity and its effective parameters on non-stationarity are ignored, the results will not be accurate and therefore, will lead to error in modeling time series. On the other hand, the decomposition of time series into their components can help to interpret the existing relationships among the hydrologic processes. In the present study, application of the modified KPSS test with the Fourier analysis in stationarity analysis of multiple frequency hydrologic time series was investigated. The Lake Urmia level time series had multiple frequencies. Therefore, data of the Lake Urmia water level in monthly time scale was used as a case study in the period 1965-2008. The trend component was investigated using the Mann-Kendal test and Şen innovative method. The frequency component and stationarity test were studied using the Fourier analysis, traditional KPSS and the modified KPSS with Fourier analysis, respectively. The effect of periodicity on stationarity test was investigated. The results showed that the KPSS test had no ability for detecting the stationarity of the time series while of frequency and non-linear trend exist in data series. Differentiation of time series could not change it to a stationarity one. The Fourier analysis method was used as an alternative method and the results showed that the mentioned method could change the non-stationary time series into the stationarity time series. بسیاری از تحقیقات انجام­شده برای مدل­سازی بدون بررسی ایستایی داده­ها انجام شده­اند. اگر در مدل­سازی ایستایی و پارامترهای موثر بر ناایستایی در نظر گرفته نشوند، نتایج دقیق نبوده و منجر به ایجاد خطا در مدل­سازی می­شود. از سوی دیگر، تجزیه سری­های زمانی به مؤلفه­های خود می­تواند به تفسیر روابط بین فرآیندهای هیدرولوژیک کمک نماید. در مطالعه حاضر، کاربرد آزمون KPSS اصلاح شده با تحلیل فوریه در تحلیل ایستایی سری­های زمانی هیدرولوژیک که دارای تناوب چندگانه هستند، مورد بررسی قرار گرفت. سری زمانی تراز آب دریاچه ارومیه دارای روند و فرکانس چندگانه است. لذا از داده­های تراز آب دریاچه ارومیه در دوره زمانی 1344 تا 1387 در مقیاس زمانی ماهانه به­عنوان مطالعه موردی استفاده شد. مؤلفه روند با استفاده از آزمون من-کندال و روش ابتکاری سن مورد بررسی قرار گرفت. مؤلفه فرکانس (یا تناوب) و ایستایی به­ترتیب با استفاده از تحلیل فوریه، آزمون KPSS رایج و آزمون KPSS اصلاح شده با تحلیل فوریه مورد بررسی قرار گرفت. اثر تناوب در آزمون ایستایی بررسی شد. نتایج نشان داد که آزمون KPSS فاقد توانایی در تشخیص ایستایی سری­های زمانی موقعی که تناوب و روند غیرخطی در سری داده­ها وجود دارد، می­باشد. تفاضلی کردن سری داده­ها نمی­تواند سری را ایستا کند. تحلیل فوریه به­عنوان یک روش جایگزین استفاده شد و نتایج نشان داد که روش مذکور می­تواند سری داده­ها را به یک سری ایستا تبدیل نماید. آزمون ایستایی تحلیل فوریه دریاچه ارومیه سری زمانی تناوب https://water-soil.tabrizu.ac.ir/article_5547_f4369d0a3c135ba1a294ffdbdd923559.pdf
دانشگاه تبریز دانش آب و خاک 2008-5133 26 شماره 3 بخش 1 2016 11 21 Application of One- and Two-Dimensional Surface Runoff and Infiltration Models for Maroon Valley Watershed in Fars Province کاربرد مدل‌های یک و دو‌بعدی جریان سطحی و نفوذ برای حوضه آبریز دره مارون استان فارس 235 248 5548 FA فرنوش آقایی دانشور دانشجوی دکتری عمران آب، بخش مهندسی راه، ساختمان و محیط زیست، دانشکده مهندسی، دانشگاه شیراز محمد جواد خانجانی استاد، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه شهید باهنر کرمان Journal Article 2013 10 01 In order to simulate surface runoff and depth of flow on surface area of watershed and outflow rate, a new hydrological model with numerical structure has been designed and presented. In this model, surface flow governing Saint- Venant equations in one- dimensional and two- dimensional forms along with the Parlang infiltration model parameters, have been solved using a finite difference numerical method, for the kinematic wave approximation using an implicit scheme. In order to solve the system of nonlinear equations resulting from discretization of the flow and infiltration equations, the Newton Raphson method was used. An algorithm and program of this model in one- and two-dimensional modes have been developed by using MATLAB software and their results have been analyzed. For checking the accuracy of the presented numerical model in estimation of the height and volume of the surface flow, the model was implemented for the Maroon valley watershed in Fars province. Topographic condition and slope of the basin surface used in the surface flow equations and the parameters required in infiltration equation have been prepared using the GIS maps and elevation models for feeding the numerical model. Comparison of the model computational hydrographs with the observed results at the hydrometric station in the basin outlet and also investigation of the statistical coefficients calculated from the results showed similarities and good accuracy in simulation of the flood hydrographs by the numerical model. Also, the kinematic wave had a good approximation in predicting the amount and occurrence time of the selected floods peak discharges. The average accuracies of the one- and two- dimensional models in predicting the amount and occurrence time of the selected floods peak discharge were c 97.3 and 97.2 percent and 95.45 and 98.47 percent, respectively. به­منظور شبیه­سازی جریان سطحی و برآورد عمق جریان بر روی سطح حوضه و مقدار دبی جریان خروجی، مدل هیدرولوژیکی جدید با ساختار عددی طراحی و ارائه شده است. در این مدل، معادلات سنت- ونانت حاکم بر جریان سطحی به­صورت یک­بعدی و دو­بعدی، به­همراه مدل نفوذ پارلانگ، با استفاده از روش عددی تفاضل محدود و تقریب موج سینماتیک، با اعمال طرح ضمنی، حل شده است. به­منظور حل دستگاه معادلات غیر­خطی حاصل از گسسته­سازی معادلات جریان و نفوذ از روش نیوتن رافسون استفاده شد. الگوریتم و برنامه این مدل در حالت یک­بعدی و دو­بعدی، با استفاده از نرم­افزار متلب تهیه و نتایج آن مورد تحلیل قرار گرفت. برای بررسی دقت و صحت مدل عددی ارائه شده، در برآورد ارتفاع و حجم جریان سطحی، این مدل بر روی حوضه آبریز دره مارون فارس اجرا شد. وضعیت توپوگرافی و شیب سطح حوضه در معادلات جریان سطحی و پارامترهای مورد نیاز معادله نفوذ با استفاده ازنقشه­های سیستم اطلاعات جغرافیایی و مدل­های ارتفاعی تهیه و در اختیار مدل عددی قرار گرفته است. مقایسه هیدروگراف­های محاسباتی مدل عددی و مقادیر مشاهداتی در ایستگاه هیدرومتری خروجی حوضه و بررسی ضرایب آماری محاسبه شده از نتایج، شباهت و دقت خوبی را در شبیه­سازی هیدروگراف­های جریان توسط این مدل عددی نشان داد. همچنین، در این تحقیق، موج سینماتیک در پیش­بینی مقدار و زمان دبی اوج سیلاب­های انتخابی تقریب سازی مناسبی را دارا بود. دقت متوسط مدل عددی یک­بعدی و دو­بعدی در پیش­بینی مقدار دبی اوج سیلاب­های انتخابی و زمان وقوع آن به­ترتیب 3/97 و 2/97 درصد و 45/95 و 47/98 درصد محاسبه شده است. جریان سطحی حوضه آبریز دره مارون سیستم اطلاعات جغرافیایی مدل عددی مدل هیدرولوژیکی موج سینماتیک هیدروگراف https://water-soil.tabrizu.ac.ir/article_5548_565fdea02e2b56d86ccfd78d1935c3df.pdf
دانشگاه تبریز دانش آب و خاک 2008-5133 26 شماره 3 بخش 1 2016 11 21 Investigation of Precipitation Sufficiency at Different Phenological Stages of Rainfed Cereals in the Agricultural Lands of Gorgan County by Classic and Geostatistical Interpolation Methods بررسی مکفی بودن بارش‌ در مراحل مختلف فنولوژیکی غلات دیم در اراضی کشاورزی شهرستان گرگان بر پایه روش‌های درون‌یابی کلاسیک و زمین آمار 249 263 5549 FA مارال نیازمرادی دانشجوی کارشناسی ارشد کشاورزی اکولوژیک، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان حسین کاظمی استادیار دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان فرشید قادری‌فر دانشیار دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Journal Article 2015 10 21 Precipitation is one of the most important climatic factors with high variations in time and space. Determination of the amount of precipitation in different regions is very important in development and management of agricultural lands especially in rainfed farming. In this research, in order to estimate and provide maps of the variation of annual, seasonal (spring and autumn) and monthly (November, May, December and June) precipitations in the agricultural lands of Gorgan county, different interpolation methods such as Kriging, inverse distance weighting (IDW), radial basis functions (RBE) and local polynomial interpolation (LPI) were used. The performance criteria for evaluation of these methods were Mean Absolute Error (MAE) and Root Mean Square Error (RMSE). The results showed that, based on the minimum of these indices, local polynomial interpolation was the best method to estimate the annual, spring, November, May and autumn precipitations. In estimation of December and June precipitations, Gaussian (Kriging) and multi-quadric (RBF) presented the most accurate results, respectively. Also, the inverse distance weighting (IDW) was found to be the worst method, with the highest error statistically. The produced maps in Gorgan county showed that most rainfall variables were in high suitable condition for rainfed farming of cereals, and these values were increased from north to south. In general, 53.75 and 27.77 percent of the studied areas were suitable and less-suitable for these crops according to June and spring rainfall maps in the central and north lands of the county, respectively. بارندگی یکی از مهم­ترین عوامل اقلیمی است که از تغییر­پذیری زمانی و مکانی بسیار زیادی برخوردار است. تعیین مقدار بارش در هر منطقه در توسعه و مدیریت اراضی کشاورزی، به­خصوص مناطق دیم، نقش قابل توجهی دارد. در این پژوهش به­منظور تخمین و تهیه نقشه تغییرات بارش­های سالانه، فصلی (بهاره و پاییزه) و ماهانه (آبان، آذر، اردیبهشت و خرداد) در اراضی کشاورزی شهرستان گرگان، از روش‌های مختلف درون‌یابی کلاسیک و زمین‌آماری مانند کریجینگ، وزن­دهی براساس معکوس فاصله، تابع پایه شعاعی و چند جمله­ای موضعی استفاده شد. جهت ارزیابی این روش­ها، از شاخص­های اعتبارسنجی میانگین مطلق خطا (<em>MAE</em>) و جذر میانگین مربعات خطا (<em>RMSE</em>) کمک گرفته شدند. نتایج نشان داد که براساس کمینه مقدار شاخص‌های یاد شده، برای تخمین بارش سالانه، بارش بهاره، بارش آبان ­ماه، بارش اردیبهشت­ ماه و بارش پاییزه روش چند­جمله‌ای موضعی بهترین روش است. در تخمین بارش آذر ­ماه و خرداد ماه، روش­های کریجینگ - مدل گوسی و مدل چند­ربعی - تابع پایه شعاعی به­ترتیب بیش­ترین دقت را از خود نشان دادند. روش وزن­دهی عکس فاصله به­دلیل میزان بالای شاخص­های اعتبار­­ سنجی، به­عنوان نامناسب­ترین روش در نظر گرفته شد. نقشه­های تهیه شده انواع بارش­ نشان داد که مقادیر متغیر بارش، از شمال به سمت جنوب شهرستان افزایش یافته و شرایط بسیار مستعدی جهت کشت دیم غلات پاییزه ایجاد می­کنند، اما در مجموع 75/53 درصد و 77/27 درصد از اراضی میانی و شمالی شهرستان، به­ترتیب از نظر میزان بارش خرداد ماه و بارش بهاره برای این محصولات در پهنه مستعد و نیمه­مستعد قرار گرفتند. توزیع مکانی بارش کریجینگ نیم‌تغییرنما GIS https://water-soil.tabrizu.ac.ir/article_5549_e4060fa34b197098dd9a9b5126060d99.pdf
دانشگاه تبریز دانش آب و خاک 2008-5133 26 شماره 3 بخش 1 2016 11 21 Application of Fuzzy Inference System to Predict the Yield of Potato, Alfalfa and Wheat in Shahr-e-Kian area کاربرد سامانه استنتاج فازی برای تخمین عملکرد سیب‌زمینی، یونجه و گندم در شهرکیان 265 275 5565 FA اردوان کمالی استادیار گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ولی عصر (عج) رفسنجان حسین شیرانی دانشیار، گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ولی عصر (عج) رفسنجان فاطمه رحمتی دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ولی عصر (عج) رفسنجان Journal Article 2015 05 27 In this study the efficiency of fuzzy inference system to predict the main crops yield of Shahr-e-Kian area in Chaharmahal and Bakhtiari province was evaluated and compared to the Boolean logic-based land evaluation methods. To do this, soil samples were collected and analyzed physicochemicaly from 21 observation points located on the centers of a 1 km by 1 km grid framework in the study area according to the routine semi-detailed soil survey studies. Weighted average of soil characteristics up to depth of 1 m was used. Then the quantitative land suitability for wheat, alfalfa and potato using square root (conventional Boolean-based method) and fuzzy inference system (by calculating the membership functions of each land suitability class) approaches was determined. Also, the potential yields of the selected crops were calculated based on FAO model using the climatic parameters of the studied area. The expected yield for each observation points was predicted afterward. The accuracy assessment of fuzzy inference system and Boolean methods were carried out by comparing the regression coefficients between calculated land indices and observed (actual) yields in the field. The observed correlation coefficients for wheat, potato and alfalfa were 0.738, 0.642 and 0.6 in Boolean approach, respectively and the coefficients were 0.749, 0.885 and 0.713 in fuzzy inference system, respectively. The results showed that the fuzzy inference system approach had higher efficiency than Boolean method in this area. در این پژوهش کارآیی سامانه استنتاج فازی برای پیش‌بینی عملکرد محصولات مهم شهر کیان، استان چهارمحال و بختیاری مورد ارزیابی قرار گرفت و با روش‌های مبتنی بر منطق ارسطویی بولین (روش سنتی) مقایسه شد. برای این منظور پس از نمونه­برداری از خاک 21 نقطه مشاهداتی با فواصل یک کیلومتر در یک کیلومتر به­روش معمول مطالعات خاکشناسی نیمه­تفصیلی، انجام تجزیه­های فیزیکی و شیمیایی بر روی آن­ها و تعیین میانگین وزنی خصوصیات مزبور تا عمق یک متری خاک، تناسب کمی اراضی به­دو روش ریشه دوم (روش سنتی مبتنی بر منطق بولین) و سامانه استنتاج فازی (از طریق محاسبه توابع عضویت کلاس­های تناسب اراضی) برای سه محصول گندم، سیب‌زمینی و یونجه تعیین شد. هم‌چنین با استفاده از پارامترهای اقلیمی و بر اساس مدل فائو، تولید پتانسیل محصولات در منطقه مورد مطالعه تعیین شد و در پی آن عملکرد محصول در نقاط نمونه­برداری ­شده، پیش­بینی شد. نتایج ارزیابی به­دو روش سامانه استنتاج فازی و روش سنتی از طریق مقایسه ضریب تبیین معادلات رگرسیونی بین شاخص اراضی و تولید مشاهده شده (واقعی) در صحرا مقایسه گردید. ضریب تبیین مدل بولین برای کاربری‌های گندم، یونجه و سیب‌زمینی به‌ترتیب برابر با 74/0، 6/0 و 64/0 و برای مدل فازی، به‌ترتیب 75/0، 71/0 و 89/0 به‌دست آمد. نتایج نشان داد که ارزیابی تناسب اراضی به­روش سامانه استنتاج فازی، کارآیی بالاتری نسبت به ‌روش مبتنی بر منطق بولین در این منطقه دارد. الگوریتم ممدانی تخمین عملکرد تناسب اراضی روش پارامتریک سامانه استنتاج فازی https://water-soil.tabrizu.ac.ir/article_5565_5f52f7168da96a094814f3ed3c4d761c.pdf
دانشگاه تبریز دانش آب و خاک 2008-5133 26 شماره 3 بخش 1 2016 11 21 The Effect of Zinc Sulfate on Biofortification and Morphological Changes in Spring Wheat تأثیر سولفات روی در زی‌فزونی و تغییرات ریخت‌شناختی ارقام بهاره‌ گندم 277 292 5566 FA حسنیه محمدی دیزج 1. دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه مراغه فریبرز شکاری دانشیار، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه مراغه Journal Article 2015 02 27 Nowadays, biofortification is regarded as one of the most important ways to increase zinc in grain. To evaluate the effect of zinc on morphophysiological features and qualitative and quantitative characteristics of the wheat yield, a field research was carried out based on the factorial randomized complete block design with three replications. Five spring wheat cultivars, Darya, Shiroody, Arta, Tajan and N-80-19 were considered as the first factor. The second factor included five levels of fertilizers: use of zinc in the soil at the planting time with the concentrations of 0 and 25 kg ha<sup>-1</sup>, spraying 0.5 percentage of zinc sulfate in booting stage, booting and milky stages, and in milky and dough stages. Statistical analyses showed that as compared to non-application of zinc sulfate in the same condition, soil application of zinc sulfate could significantly (P≤0.01) increase the seedlings dry weight, seedlings emergence percentage, leaf area in plants, leaf dry weight, plants height, spikes height, and the number of tillers. As compared to other treatments, soil zinc sulfate application significantly (P≤0.01) increased the amount of grain yield. However, among the treatments that zinc sulfate sprayed on them, there was not any significant difference as far as this character was concerned. Shiroodi and N-80-19 cultivars, with the amount of 1732.7 and 1984.8 kg ha<sup>-1</sup> , respectively, and also Tajan, Daria and Arta cultivars, with the amount of 2491.4, 2434.4 and 2386.2 kg ha<sup>-1</sup>, respectively, had the lowest and highest grain yield. Spraying zinc sulfate in milky-dough stage showed the highest level of this element (Zn) in the Darya cultivar. According to the results of this study, it can be concluded that higher application of zinc sulfate in the early stages of plant growth can be more effective in increasing seed yield. On the other hand, despite of its effect on yield, zinc biofortification was more effective when it was applied at the final stages of plant growth. Therefore, soil and foliar applications of zinc solfate simultaneously seem helpful to increase zinc content of the seed and the total yield. امروزه افزایش درصد روی دانه از راه زی‌فزونی<sup><sup>[1]</sup></sup>، به یکی از مهم‌ترین راهکارها جهت افزایش میزان این عنصر در دانه تبدیل شده است. برای بررسی تأثیر روی بر ویژگی‌های مورفوفیزیولوژیک و ویژگی‌های کمی و کیفی عملکرد گندم، پژوهشی به‌صورت فاکتوریل بر پایه طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا گردید. تیمارها عبارت بودند از پنج رقم گندم بهاره، شامل ارقام دریا، شیرودی، آرتا، تجن و 19-N-80 (به‌عنوان فاکتور اول) و پنج سطح کودی شامل مقادیر صفر، 25‌کیلوگرم در هکتار کاربرد خاکی سولفات روی (ZnSO<sub>4</sub>7 H<sub>2</sub>O) در زمان کاشت، افشانه‌کردن 5/0 درصد سولفات روی  به‌ترتیب در مراحل شکمی، شکمی و شیری دانه، و شیری و خمیری دانه( به‌عنوان فاکتور دوم). ارزیابی داده‌ها نشان داد که کاربرد خاکی سولفات روی توانست وزن خشک گیاهچه‌ها، درصد سبز گیاهچه‌ها، سطح برگ‌ بوته، وزن خشک برگ، ارتفاع بوته، درازای سنبله، شمار پنجه‌ها را نسبت به شرایط عدم کاربرد خاکی این عنصر به‌طور معناداری (در سطح احتمال یک درصد) افزایش دهد. در مورد عملکرد دانه، کاربرد خاکی سولفات روی در مقایسه با سایر تیمارها موجب افزایش معنادار (در سطح احتمال یک درصد) در این مؤلفه گردید. این در حالی بود که تیمارهای متعلق به افشانه کردن روی تفاوت معناداری را در این راستا با یکدیگر نشان ندادند. رقم‌های شیرودی و N-80-19  به‌ترتیب با 7/1732 و 8/1984 کیلوگرم در هکتار کمترین و ارقام تجن، دریا و آرتا به‌ترتیب با مقادیر 4/2491، 4/2434 و 2/2386 کیلوگرم در هکتار بیش‌ترین عملکرد دانه را حاصل نمودند. افشانه کردن سولفات روی در تیمار شیری-خمیری منجر به بیشترین میزان این عنصر در رقم دریا گردید. به‌عنوان نتیجه نهایی می‌توان اذعان داشت چنانچه هدف افزایش عملکرد دانه‌ای گندم باشد کاربرد سولفات‌روی در مراحل آغازین رشد سودمندتر از مراحل نهایی خواهد بود. از سوی دیگر، زی‌فزونی روی بر خلاف عملکرد، بیش‌تر از کاربرد این عنصر در مراحل پایانی رشد متأثر می‌گردد. ازاین‌رو، کاربرد خاکی و برگی سولفات‌روی خواهد توانست موجب افزایش توأم روی دانه و عملکرد کل شود.<br /> <br clear="all" /><br /> <br />   اجزای عملکرد ارقام گندم پروتئین دانه روی دانه و زی‌فزونی https://water-soil.tabrizu.ac.ir/article_5566_4ebc723e7faf876b8296f266a2465ae0.pdf
دانشگاه تبریز دانش آب و خاک 2008-5133 26 شماره 3 بخش 1 2016 11 21 An Investigation of Phosphorus Dynamics in a Calcareous Soil Treated with Different Levels of Poultry Manure and Chemical Fertilizer بررسی پویایی فسفر در یک خاک آهکی تیمار شده با سطوح مختلف کود مرغی و کود شیمیایی 293 303 5567 FA مجید حجازی مهریزی استادیار گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان مرضیه آیینه حیدری دانشجوی کارشناسی علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان فاطمه عباس زاده دانشجوی کارشناسی علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان Journal Article 2014 03 01 Phosphorus (P) is a limited resource in the world and thus its efficient use is a main task in sustainable agriculture.  Organic amendments as excellent sources of P are capable of changing P dynamics in calcareous soils. In the present study, P was added to a calcareous soil at two rates of 100 and 200 mg P kg<sup>-1</sup>soil from two sources of triple super phosphate (CF) and poultry manure (PM), separately. A treatment with no amendment was considered as a control.  The samples were incubated for 3, 120, 360, 720, 1080, 1440 and 2160 hrs and P release was determined after each incubation period. Several kinetic equations were fitted to the P release data and their slopes were determined as P transformation rates in the soil. In the soil treated with poultry manure, P release increased up to 1440 hrs and then it showed a decreasing trend to 2160 hrs. The P release in soil treated with chemical P fertilizer followed a decreasing trend as at the end of incubation, 75 and 81% of added P became non-extractable in soil treated with 100 and 200 mg P kg<sup>-1</sup>soil, respectively. Based on the P transformation rate indices, transformation power of the soil treated with poultry manure and chemical P fertilizer was different. It seems that in the soil, chemical P fertilizer should be applied in smaller and more frequent applications rather than one application. Since P release has decreased in the PM amended soil, it is also recommended to study the effects of poultry manure and chemical P fertilizer co-application.   منابع فسفر در دنیا محدود بوده و به همین دلیل استفاده بهینه از این عنصر یکی از اهداف اصلی کشاورزی پایدار می­باشد. کودهای آلی به عنوان یک منبع غنی از فسفر می­توانند پویایی این عنصر در خاک­های آهکی را تغییر دهند. در این مطالعه فسفر در سطوح 100 و 200 میلی­گرم از دو منبع کود مرغی و سوپرفسفات تریپل به یک کیلوگرم خاک آهکی اضافه شد. یک تیمار بدون کاربرد کودهای آلی به عنوان تیمار شاهد در نظر گرفته شد. نمونه­های برای زمان­های 3، 120، 360، 720، 1080، 1440 و 2160 ساعت انکوباسیون گردید و پس از هر دوره زمانی میزان فسفر آزادشده اندازه­گیری شد. معادلات مختلف سینتیکی بر داده­های فسفر آزادشده برازش و شیب معادلات به‌عنوان ضرایب سرعت تغییر شکل فسفر تعیین گردید. در کود مرغی تا زمان 1440 ساعت فسفر آزادشده روند افزایشی و سپس کاهشی را داشت. در هر دو سطح کود شیمیایی روند کاهشی در فسفر آزادشده مشاهده و بعد از گذشت 2160 ساعت از انکوباسیون به ترتیب 75 و 81 درصد از فسفر افزوده‌شده به خاک، به‌صورت غیرقابل‌دسترس تبدیل شد. بر اساس شیب معادلات برازش داده شده قدرت تبدیل شکل­های فسفر در خاک تیمار شده با کود مرغی از کود شیمایی متفاوت بود. به نظر می­رسد که در این خاک می­بایستی کاربرد کود شیمیایی فسفری در سطح کمتر و دفعات بیشتر صورت گیرد.  همچنین با توجه به کاهش فسفر آزادشده در تیمار کود مرغی بعد از 1440 ساعت، تأثیر کاربرد همزمان کود شیمیایی و مرغی پیشنهاد می­شود. خاک آهکی فراهمی فسفر فسفات‌های کلسیم کشاورزی پایدار معادلات سینتیکی https://water-soil.tabrizu.ac.ir/article_5567_4f1141379fd4aabc3f73438acebbd3cc.pdf