دانشگاه تبریز دانش آب و خاک 2008-5133 32 2 2022 06 22 Analysis of rainfed wheat farming climatic potential based on RPI index (Case study: East Azerbaijan Province) تحلیل پتانسیل اقلیمی کشت گندم دیم بر اساس شاخص RPI (مطالعه موردی: استان آذربایجان‌شرقی) 1 10 12718 10.22034/ws.2021.26398.2122 FA مریم السادات واعظ مدنی دانش‌آموخته کارشناسی ارشد آبیاری و زهکشی، دانشگاه تبریز احمد فاخری فرد استاد گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز ابوالفضل مجنونی هریس دانشیار گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز Journal Article 2018 10 28 In this study, based on precipitation amounts, precipitation time intervals occurrence and evapotranspiration, rainfed Potential Index (RPI) was introduced to assess the capacity of dryland farming areas Which is very important in potential of rainfed issue due to containing the impact of precipitation remaining in soil; since precipitation remaining related to soil water content capacity and will be effective on yield production, therefore, behavior of rainfed wheat yield was discussed against RPI index various in the East Azerbaijan province and a model were developed to estimate the rainfed wheat yield using PRI. The results showed that the highest and lowest mean rainfed potential index ((RPI) ̅) and frequencies of RPI with more than (RPI) ̅ amount were in Maragheh and Sahand plains, respectively. Investigations showed that the precipitation occurrence multiplicity is not representing a high potential alone for rainfed farming. Since, Bostanabad area with the highest occurrence value (945 times) due to high frequency of trace rains (less than 1.4 mm/d) was not showed good yield production in during the study years. Generally, according to that the southern and western regions of province have high and low rainfed farming potential and RPI, respectively. Also, the proposed model calibration coefficients, both in the province scale and all stations except Sahand with P-value less than 0.01 or 0.05 were valid to estimate the wheat yield based on the new presented index. در این مطالعه بر اساس بارش، فاصله رخداد بارش و تبخیر-تعرق، شاخص پتانسیل دیم (RPI) برای ارزیابی ظرفیت‌ کشت دیم مناطق مختلف ارائه گردید. این شاخص به دلیل در نظر گرفتن ماند بارش در پتانسیل‌یابی دیم از اهمیت بالایی برخوردار است. چراکه ماند بارش با ذخیره رطوبت خاک مرتبط بوده و بر عملکرد محصولات دیم اثر‌گذار خواهد بود. لذا به تحلیل رفتار عملکرد گندم دیم در استان آذربایجان‌شرقی در مقابل تغییرات شاخص RPI پرداخته شد و برای تخمین عملکرد گندم دیم مدلی وابسته به این شاخص ارائه گردید. نتایج نشان داد بیشترین مقدار متوسط شاخص پتانسیل دیم ((RPI) ̅) و فرکانس RPI‌های مازاد بر آن در دشت‌ مراغه و کمترین آن در دشت‌ سهند بوده است. بررسی‌ها نشان داد که رخداد بارش به تنهایی نشان دهنده پتانسیل بالا برای دیم نیست. چراکه منطقه بستان‌آباد با وجود بیشترین مقدار رخداد (945 بار) در طول دوره آماری عملکرد خوبی نداشته که دلیل این امر بالا بودن فرکانس باران‌های کم‌خاصیت (کمتر از 4/1 میلیمتر در روز) می‌باشد. در کل نتایج نشان داد که مناطق جنوبی استان دارای RPI و پتانسیل بالا و مناطق غربی دارای پتانسیل دیم ضعیف بودند. همچنین ضرایب واسنجی مدل ارائه شده برای تخمین عملکرد گندم دیم بر پایه شاخص جدید، هم در سطح استان و هم در تک تک ایستگاه‌ها بجز ایستگاه سهند با مقادیر P-value کمتر از 01/0 یا 05/0 دارای اعتبار می‌باشد.

https://water-soil.tabrizu.ac.ir/article_12718_b0d2a5c839b29f085022458d397053bd.pdf

دانشگاه تبریز دانش آب و خاک 2008-5133 32 2 2022 06 22 Investigation of Scour Mechanism Due to Simultaneous Operations of Submerged Wall and Impinging Jets Using Flow3D Model بررسی مکانیزم آبشستگی ناشی از کارکرد همزمان جت های دیواره و ریزشی مستغرق با استفاده از مدل Flow3D 11 24 12719 10.22034/ws.2021.41371.2370 FA حمیدرضا سماع دانشجوی دکتری، گروه مهندسی آب، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران معصومه رستم آبادی گروه مهندسی عمران، واحد بوئین زهرا، دانشگاه آزاد اسلامی، بوئین زهرا، ایران امیر خسروجردی گروه مهندسی آب، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران مجتبی مهرآیین دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران Journal Article 2020 08 21 High kinetic energy of supercritical flow formed from spillways as well as middle and bottom outlets of the dam body are commonly considered a water jet. This flow type in interaction with the erodible bed can endanger the stability of structures located in its path. The main purpose of this study is to assess the mechanisms of flow and scour due to simultaneous operations of wall and impinging jets. To this end, the flow pattern and the scouring process has been simulated by Flow3D. First, the numerical model results are validated against experimental data. Then the velocity vectors, secondary currents due to the collision of water jets, and the geometric parameters of scour (e.g., scour depth, scour length, and ridge height) are investigated at various stages from the beginning of the scouring process to the equilibrium. The results of the flow pattern analysis indicated that by the collision of water jets, a single clockwise rotating vortex is formed at intersection of the jets. The latter vortex leads to further erosion of a sediment bed. Flow separation occurs at the top of the ridge due to the accumulation of the eroded sediments at the downstream of the scour hole over time. A counter-clockwise vortex is generated at the upstream of the ridge as a result of the flow separation. Investigation of the scour mechanism demonstrated that the highest scouring propagation rate occurs during the early stages of the scouring process. انرژی جنبشی زیاد جریان فوق بحرانی خروجی از سرریزها، مجراهای میانی و تحتانی در بدنه سدها که اغلب بصورت جت طراحی می‌شوند، در تعامل با بستر فرسایش پذیر می‌توانند پایداری سازه‌های واقع شده در مسیر آنها را به مخاطره اندازند. هدف از پژوهش حاضر، بررسی مکانیزم جریان و آبشستگی ناشی از عملکرد همزمان جت‌های ریزشی و دیواره است. بدین منظور الگوی جریان و آبشستگی ایجاد شده ناشی از برخورد جت‌ها با استفاده از مدل عددی Flow3D شبیه‌سازی شده است. پس از صحت سنجی نتایج مدل عددی با داده‌های آزمایشگاهی، بردارهای سرعت، جریان‌های ثانویه ناشی از برخورد جت‌ها، پارامترهای هندسه آبشستگی شامل عمق و طول حفره آبشستگی و نیز ارتفاع برآمدگی، از شروع آبشستگی تا زمان تعادل بستر در زمان‌های متفاوت مورد بررسی قرار گرفت. نتایج تحلیل الگوی جریان نشان داد با برخورد دو جت، یک جریان گردابی ساعتگرد در محل برخورد جت ها تشکیل می‌شود که منجر به فرسایش بستر رسوبی می‌شود. با گذشت زمان و تجمع رسوبات در پایین دست چاله آبشستگی، جدایش جریان در بالای برآمدگی اتفاق می‌افتد و یک جریان گردابی پادساعتگرد در بالادست برآمدگی بوجود می‌آید. بررسی مکانیزم آبشستگی نشان داد بیشترین نرخ فرسایش در مراحل اولیه فرآیند آبشستگی اتفاق می‌افتند، به‌طوریکه در 15 درصد ابتدایی زمان تعادل شبیه سازی، به ترتیب 80، 67 و 76 درصد بیشینه طول، عمق و عرض آبشستگی رخ داده است. نتایج بدست آمده از مدل عددی به ترتیب با خطای 86/1، 7/7 و 31 درصد پارامترهای بیشینه عمق، طول و ارتفاع برآمدگی را در مقایسه با مقادیر آزمایشگاهی پیش‌بینی نمودند.

https://water-soil.tabrizu.ac.ir/article_12719_ad43c2c7bf906b082cdad1df9e6b9398.pdf

دانشگاه تبریز دانش آب و خاک 2008-5133 32 2 2022 06 22 Nitrate Reductase Activity, Iron and Nitrate Concentrations in Spinach Inoculated with Two Species of Pseudomonas under Different Nitrogen Levels فعالیت آنزیم نیترات ریداکتاز ، غلظت آهن و نیترات در اسفناج تلقیح شده با دو گونه باکتری سودوموناس در سطوح مختلف نیتروژن 25 41 12741 10.22034/ws.2021.29495.2173 FA افسانه کلانتری فارغ التحصیل کارشناسی ارشد گروه علوم و مهندسی خاک ، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز ناصر علی اصغر زاد استاد گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز نصرت اله نجفی استادگروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز Journal Article 2018 09 23 Spinach (Spinacia oleracea L.) has been known as iron rich vegetable but in many cases it not only lacks enough iron but accumulates a high amount of nitrate due to irrigation with polluted water around the cities. It seems that Pseudomonas species could diminish nitrate accumulation by inducing nitrate reductase activity (NRA) and could increase iron uptake by producing siderophore. In a factorial experiment based on randomized complete block design with two factors and three replications, spinach plants were inoculated with bacteria (Pseudomons fluorescens Cha0, P.putida Tabriz and non-bacterial) and treated with three levels of nitrogen (0, 125 and 250 mg N Kg-1 as urea).Statistical analysis showed that with increasing levels of nitrogen in soil from 0 to 250 mg kg-1 nitrate concentration and iron was significantly increased in shoot while shoot nitrate reductase activity had not significant changes. By applying the bacteria, nitrate reductase activity was significantly increased in shoot and the most NRA about 180.51% was observed in plant inoculated with P.putida compared to the non non inoculated treatments. Nitrate concentration showed about 32.98% decrease P.putida compared to control. Also iron concentration, increased up to 40 and 26.85% in shoot in P.putida and P.fluorescens treated plants, respectively compared to the non-bacterial. Based on the result obtained in this study, The highest decrease in nitrate accumulation, the highest nitrate reductase activity and iron cocentration in spinach shoots were achieved by P.putida inoculation. اسفناج (Spinacia oleracea L. ) به‌عنوان یک سبزی غنی از آهن شناخته می‌شود اما به‌دلیل کاشت این گیاه در حاشیه شهرها و آبیاری با آب آلوده، نه‌تنها غنی از آهن نبوده بلکه تجمع نیترات نیز در آن دیده می‌شود. به نظر می‌رسد، باکتری‌های سودوموناس بتوانند با افزایش فعالیت نیترات ریداکتاز (NRA) در گیاه و تولید سیدروفور ضمن کاهش تجمع نیترات، سبب افزایش جذب آهن نیز بشوند. یک آزمایش فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با دو فاکتور و سه تکرار، گیاه اسفناج با باکتری‌های سودوموناس(Pseudomonas fluorescensCha0 ، Pseudomonas putidaTabriz و شاهد بدون باکتری) تلقیح شده و با سه سطح نیتروژن صفر، 125 و 250 میلی‌گرم بر کیلوگرم خاک از منبع اوره، تیمار گردید. نتایج تجزیه آماری نشان داد که با افزایش سطوح نیتروژن از صفر به 250 میلی‌گرم بر کیلوگرم خاک، غلظت نیترات و آهن بخش هوایی به‌طور معنا‌داری افزایش یافت در حالی که فعالیت آنزیم در بخش هوایی تغییر معنا‌داری نداشت. با تلقیح باکتری‌ها فعالیت آنزیم در بخش هوایی به‌طور معناداری افزایش یافت و بیشترین NRA در گیاهان دارای گونه P.putida با حدود 51/180 درصد بیشتر از گیاهان بدون باکتری مشاهده شد. غلظت نیترات در تیمارهای دارای باکتری P.putida ، 98/32 درصد نسبت به تیمارهای شاهد کاهش داشت. همچنین غلظت آهن در تیمارهای دارای P.putida و P.fluorescens به‌ترتیب معادل 40 و 85/26 درصد در بخش هوایی نسبت به شاهد افزایش داشت. بر اساس نتایج به‌دست آمده در این تحقیق، بیشترین کاهش غلظت نیترات، بالاترین فعالیت آنزیم و غلظت آهن در بخش هوایی در حضور باکتری P.putida حاصل شد

https://water-soil.tabrizu.ac.ir/article_12741_093cf604310fbd51768d1c4cd4d87f94.pdf

دانشگاه تبریز دانش آب و خاک 2008-5133 32 2 2022 06 22 Derivation of rainfall events using the gridded rainfall data using optimal combination of global rainfall datasets تولید بارش شبکه بندی با استفاده از ترکیب بهینه پایگاههای داده بارش جهانی 43 58 12720 10.22034/ws.2021.36069.2308 FA علی گرجی زاده دانش آموخته دکتری مهندسی منابع آب دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران علی محمد آخوند علی استاد دانشکده مهندسی علوم آب دانشگاه شهید چمران اهواز علی شهبازی استادیار گروه هیدرولوژی و منابع آب، دانشکده مهندسی علوم آب، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران فاطمه سلمان نیا دانش‌آموخته مهندسی عمران-محیط زیست، گروه عمران-محیط زیست، دانشکده مهندسی علوم آب، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران Journal Article 2019 12 18 Since Gridded data provide a new solution for estimating rainfall with spatial and temporal variability, this study evaluates the performance of three gridded rainfall data sets PERSIANN, CMORPH and GLDAS and combines them with stepwise method in Upstream of the Idenak hydrometric station, the output of these products was compared with the rainfall data measured at the ground at the Dehno, Qaleh-Raeisi, Idenak and Margon stations. The results show that the combined data based on RMSE values had the best performance in all stations and the lowest value was estimated in Margon station with a value of 5.5 mm; Also, in terms of correlation coefficient parameter, the combined data provide more linear correlation with observational data, so that the maximum linear correlation coefficient is equal to 0.497. The results also show that the use of data combination will improve the spatial distribution of rainfall in both wet and dry seasons. The results of research on rainfall distribution indicate that the data combination has not been successful in estimating the number of rainfall events by different classes and the PERSIANN data set provides more appropriate results. از آنجاییکه داده‌های شبکه‌بندی شده راه‌حل جدیدی از برآورد میزان بارش با تنوع مکانی و زمانی ارائه می‌دهند این تحقیق به ارزیابی عملکرد سه مجموعه داده باران شبکه بندی شده PERSIANN، CMORPH و GLDAS و ترکیب آنها با روش گام به گام در بالادست ایستگاه هیدرومتری ایدنک پرداخته است و خروجی این محصولات با داده های بارش اندازه گیری شده در سطح زمین در ایستگاه های دهنو، قلعه رییسی، ایدنک و مارگون مقایسه شد. نتایج بیانگر این است که داده‌های ترکیبی بر اساس مقادیر RMSE در کلیه ایستگاه ها بهترین عملکرد را داشته و کمترین این مقدار در ایستگاه مارگون با مقدار 5/5 میلی متر برآورد شده است؛ همچنین از نظر پارامتر ضریب همبستگی نیز داده‌های ترکیب شده همبستگی خطی بیشتری با داده های مشاهداتی ارائه می نماید به گونه ای که بیشترین ضریب همبستگی خطی برابر با 0/497 می باشد. همچنین نتایج نشان می دهد که استفاده از ترکیب داده‌ها سبب بهبود توزیع مکانی باران در دو فصل تر و خشک خواهد شد. نتایج تحقیق بر روی توزیع میزان بارش بیانگر این است که ترکیب داده‌ها در برآورد تعداد واقعه های باران به تفکیک کلاس‌های مختلف موفق نبوده و مجموعه داده PERSIANN نتایج مناسبتری را ارائه می کند.

https://water-soil.tabrizu.ac.ir/article_12720_729ae8b0739d4905327c24188b8483db.pdf

دانشگاه تبریز دانش آب و خاک 2008-5133 32 2 2022 06 22 Evaluating the Performance of Different Scenarios of Water Distribution Management in Irrigation and Drainage Networks ارزیابی عملکرد سناریوهای مختلف مدیریت توزیع آب در شبکه های‌ آبیاری و زهکشی 59 79 13838 10.22034/ws.2021.47403.2427 FA دریا دهقان دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، گروه آبیاری و آبادانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران سامان نیک مهر استادیار گروه علوم و مهندسی آب/ دانشکده کشاورزی/ دانشگاه کردستان Journal Article 2021 08 09 Background and Objectives Population growth, increasing competition in various sectors of water consumption (industry, drinking, and agriculture), and limited water resources require the need for proper management and optimal use of water resources. Irrigation and drainage networks play an important role in the economic development of the region and the main factors of their structure change during the operation period. So that a single management program over time, can not meet the needs of the operation and this issue, reduces the efficiency of networks compared to the expected performance at the time of design. Poor performance of irrigation networks and their effect on reducing water productivity in the agricultural sector has necessitated the need to provide effective methods for the proper operation of irrigation networks. What has not regained its proper importance and status is the operation of networks in a scientific manner and under the principles of the original plan and to increase the productivity of the water consumption unit. Low irrigation efficiency reducing the useful life of irrigation facilities, increasing the costs of managing the operation and maintenance of irrigation networks, and increasing the government's financial losses are among the common problems of irrigation networks in Iran. Conventional design and operation of irrigation networks due to the lack of tools to comply with the rules of operation with the changing needs of water time, causes significant losses in the networks. For this reason, the present study was conducted to examine and determine appropriate options for managing the delivery and distribution of water in terms of space in the network. Methodology In this regard, part of the irrigation and drainage network of Gavoshan, in the south of Kurdistan province was considered. The main channel of the network covers 2854 ha of downstream lands, which includes 9 rural cooperatives. A total of 14 intakes ranges were considered along the route, including 2 inverted siphons at the beginning of the network, 13 duckbill weir, and 23 intakes (18 farm intakes and 5 main and grade 2 intakes). 4 different operation periods were considered. 4 operation scenarios were studied based on the evaluation indices of distribution adequacy, efficiency, and reliability. To perform simulations and evaluate the performance of the main network from the perspective of operation in this study, the hydrodynamic model SOBEK, Ver. 2.12.002 was used. Findings According to the results obtained from the studied indicators for the S1 operation scenario (designed based on discharge at peak consumption), the average values of the adequacy, efficiency, and reliability indices were obtained 0.80, 0.96, and 0.24, respectively. in the second scenario, the average adequacy, efficiency, and reliability indicators were 0.71, 0.84, and 0.34, respectively. Accordingly, it can be concluded that for the S2 operation scenario, the distribution efficiency index for the main network was moderate and the distribution of water throughout the network based on the above index was relatively acceptable. However, the performance of the main network in water distribution based on adequacy and reliability indicators has been very poor and unfavorable, so that most of the cooperatives in the main network, have received water unequally and unfairly. According to the obtained results for the S3 operation scenario, the average values of the total indicators of adequacy, efficiency, and reliability were estimated to be 0.62, 0.71, and 0.46, respectively. Unauthorized withdrawals along the main channel were also one of the factors aggravating the decrease in evaluation indicators in different scenarios. Conclusion The results showed that the technical specifications and design of the channel are closely related to the design discharge of the channel as well as the pattern of channel operation. So that during the design, the channel should be designed based on the design discharge of the entrance to the channel, as well as the operating pattern appropriate to it. In this case, the evaluation indicators used were favorable. However, in the current conditions of the network, the technical specifications of which have not been completed and the pattern of operation and discharge of the channel do not comply with it, the lowest values were obtained for the evaluation indicators. Therefore, to improve the quality of water distribution in the network and increase the operation indicators, the technical specifications of the network should be completed and water intake should not be taken in its current form. In the current operation of the network, in addition to the problem of how to draw water from the canal and also the inflow of much less than the discharge of the channel design, unauthorized withdrawals from the canal have caused several problems of operation. In such a way that it has a direct effect on each operation indicators and minimizes them. Therefore, stopping unauthorized withdrawals from the channel in order to improve the quality of water distribution in the network is essential. It is also very important and necessary to create a mechanism to control the discharge of cooperatives located in the upstream part of the network in order to increase the indicators of adequacy and justice in the whole network. امروزه شبکه‌های آبیاری مصرف‌کننده عمده آب در بخش کشاورزی هستند. از طرفی، عواملی همچون افزایش جمعیت، تغییر اقلیم و عدم تناسب روش‌های توزیع آب با شرایط کم‌آبی، تأثیرات منفی بر مدیریت بهره‌برداری از شبکه‌های آبیاری داشته است. تحقیق حاضر با هدف بررسی و تعیین گزینه‏های مناسب مدیریت تحویل و توزیع آب در شبکه آبیاری و زهکشی گاوشان واقع در جنوب استان کردستان، با استفاده از مدل هیدرودینامیکی SOBEK و مبتنی بر شاخص‌های مولدن-گیتس انجام شد. کانال اصلی شبکه، 2854 (ha) از اراضی با نه تعاونی روستایی را تحت پوشش قرار می‌دهد. در مجموع 14 بازه آبگیری در طول مسیر در نظر گرفته شد. سه دوره بهره‌برداری در قالب چهار سناریوی بهره‌برداری بر اساس شاخص‌های ارزیابی کفایت، راندمان و اعتمادپذیری توزیع مورد مطالعه و بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان داد، در شرایط تطابق الگوی بهره‌برداری و دبی طراحی مطابق با مشخصات فنی کانال، شاخص‌های ارزیابی مطلوب بودند. شاخص کفایت توزیع در حالت بهره‌برداری مبتنی بر دبی طراحی، در 8/34 % آبگیرها بیشینه مقدار خود را داشت. این در حالی است که برای حالت بهره‌برداری بر اساس وضعیت موجود، این تعداد، به 3/4 % تقلیل یافت. بااین‌وجود، در شرایط موجود شبکه که مشخصات فنی آن تکمیل نگردیده و الگوی بهره‌برداری و دبی ورودی به کانال با دبی طراحی مطابقتی ندارد، پایین‌ترین مقادیر برای شاخص‌های بهره‌برداری به دست آمد. برداشت‌های غیرمجاز از کانال اثر مستقیم و نامطلوبی روی شاخص‌های بهره‌برداری گذاشته است، لذا متوقف کردن برداشت‌های غیرمجاز از کانال به‌منظور ارتقای کیفیت توزیع و گردش آب در شبکه امری ضروری شناخته شد.

https://water-soil.tabrizu.ac.ir/article_13838_ef3fdc8ecb5bbc640026cbe187fe2709.pdf

دانشگاه تبریز دانش آب و خاک 2008-5133 32 2 2022 06 22 Location of water extraction systems from humidity using AHP / Fuzzy in Sistan and Baluchestan province مکان‌یابی استقرار سیستم‌های استحصال آب از رطوبت هوا با استفاده از AHP/FUZZY در استان سیستان و بلوچستان 81 96 12742 10.22034/ws.2021.41900.2382 FA مسیح اله محمدی دانشگاه محقق اردبیلی ـ اردبیل ـ ایران بهروز سبحانی عضو هیات علمی دانشگاه محقق اردبیلی Journal Article 2020 09 23 Societal needs elicit focus to new water sources including water extraction and developing adaptation to indigenous, climatic, economic and social conditions. The initial step in developing water extraction from humidity was determining optimal extraction areas with appropriate conditions. For this purpose, humidity and temperature criteria were collected utilizing satellite imagery which included soil type, surface wind speed, and 50 cm deep soil temperature data. Subsequently, criterion was mapped out based upon the role and importance of each factor obtained using hierarchical analysis in a GIS v10.2 environment. Employing linear phase functions, the information layer was phased and layers were subsequently combined using the 0.9 gamma phases function. Resultant findings of water extraction from humidity utilizing a condensing system revealed ~13.1 percent of Sistan and Baluchestan southern provinces (along Makran and Chabahar coasts), and its western Deligan region laid in very appropriate and appropriate areas. Conversely, about 83.9 percent of northern and eastern province areas were determined to lay in inappropriate extraction areas. توجه به منابع جدید آب جوامع بشری را به‌سوی استحصال آب و توسعه و تطبیق آن با شرایط بومی، اقلیمی، اقتصادی و اجتماعی سوق می‌دهد. گام اول برای توسعه استحصال آب از رطوبت هوا مکان‌یابی مناطقی است که در آن شرایط استحصال در حد مطلوب است و شرایط مناسب استقرار سیستم‌های استحصال آب از رطوبت هوا را دارد. بدین منظور، ابتدا دو معیار رطوبت هوا و دمای هوا با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای و 3 معیار نوع خاک، دمای 50 سانتیمتری زیرزمین و سرعت باد با استفاده از داده‌های زمینی جمع‌آوری شد و سپس بر اساس نقش و اهمیت هر یک از معیارها که با استفاده از تحلیل سلسله مراتبی به دست آمده بود نقشه هر معیار در محیط GIS10.2 تهیه گردید. در ادامه با استفاده از توابع فازی Linear لایه اطلاعاتی فازی گردیده و در همپوشانی فازی معیارها به روش‌های مختلف مورد آزمون قرار گرفت و درنهایت از عملگر فازی گامای 9/0 استفاده شد. نتایج حاصل نشان داد که حدود 1/13 درصد استان سیستان و بلوچستان در جنوب (سواحل مکران و چابهار) و غرب آن (منطقه دلیگان) در طبقه بسیار مناسب و مناسب، حدود 9/83 درصد در شمال و شرق استان در طبقه نامناسب تا کاملاً نامناسب جهت استحصال آب از رطوبت هوا با استفاده از سیستم چگالشی است

https://water-soil.tabrizu.ac.ir/article_12742_82fececec26ae52d5602b4e299e2a699.pdf

دانشگاه تبریز دانش آب و خاک 2008-5133 32 2 2022 06 22 Modeling the yield of rainfed wheat, barley and alfalfa products using support vector regression and genetic programming مدل‌سازی عملکرد محصولات دیمی گندم، جو و یونجه با استفاده از رگرسیون بردار پشتیبان و برنامه‌ریزی ژنتیک 97 111 12769 10.22034/ws.2021.35741.2287 FA سولماز پناهی دانش آموخته کارشناسی ارشد مهندسی آب، گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز سعید صمدیان فرد استادیار، گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز امیرحسین ناظمی استاد، گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز Journal Article 2019 09 23 Climate change, the rise of global temperature, the water crisis, along with the growth of the world's population have made the world's food supply a challenge for researchers. For this reason, it is necessary to predict and simulate plant products in accordance with the climatic conditions. In this study, the relationships of meteorological parameters and standard precipitation index (SPI) and reconnaissance drought index (RDI) with yields of the rainfed wheat, barley and alfalfa plants were studied in three regions in East Azarbaijan province. For each of the temperature, rainfall, evapotranspiration and SPI and RDI parameters, the time intervals of three to nine months were considered in the period from 2004 to 2014. Then, using support vector regression (SVR) and genetic and programming (GP), the production amounts of the three studied plants were predicted. In addition, the accuracy of the mentoned methods in predicting the performance of dry crop products was evaluated using root mean squared error (RMSE) and mean absolute error (MAE) statistics. Results showed that in Tabriz for alfalfa, GP method with RMSE= 0.17 (kg ha-1), in Maragheh for the alfalfa, SVR with RMSE= 0.56 (kg ha-1) and in Sarab for barely, SVR method with RMSE=0.20 (kg ha-1) had more precise predictions. It can be stated that the use of climatic factors and drought indicators of autumn, winter and spring seasons have significant effects on increasing the accuracy of soft computing techniques in predicting the performance of rainfed products. تغییر اقلیم، افزایش دمای جهانی، بحران آب و رشد جمعیت جهان موجب شده است که تأمین غذای مردم دنیا تبدیل به یک چالش در بین پژوهشگران شود. برهمین ‌اساس پیش‌بینی و شبیه‌سازی تولیدات گیاهی متناسب با شرایط آب‌ و ‌هوایی، امری ضروری است. در تحقیق حاضر، ارتباط عوامل اقلیمی و شاخص‌های خشکسالی با میزان تولید گیاهان گندم، جو و یونجه که به‌صورت دیم زیر کشت قرار گرفته‌اند، در سه منطقه در استان آذربایجان‌شرقی مورد مطالعه قرار گرفت. بدین منظور، برای هر یک از متغیرهای دما، بارندگی، تبخیر- تعرق ‌و شاخص‌های خشکسالی SPI و RDI، بازه‌های زمانی سه تا نه ماهه در دوره زمانی 1383تا 1393 در نظر گرفته شد و با استفاده از روش‌های داده محور رگرسیون بردار پشتیبان (SVR) و برنامه‌ریزی ژنتیک (GP)، مقدار تولید سه گیاه مذکور پیش‌بینی گردید. علاوه بر این، دقت روش‌های مذکور در پیش‌بینی عملکرد محصولات کشت دیم، با استفاده از پارامترهای آماری جذر میانگین مربعات خطا (RMSE) و میانگین خطای مطلق (MAE) مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد در شهر تبریز برای محصول یونجه روش GP با (kg ha-1) 17/0RMSE=، در شهر مراغه برای محصول یونجه روش SVR با (kg ha-1)56/0RMSE= و در شهر سراب برای محصول جو روش SVRبا (kg ha-1) 20/0RMSE= پیش‌بینی‌های دقیق‌تری ارائه کرده‌اند. می‌توان بیان داشت استفاده از عوامل آب ‌و‌ هوایی و شاخص‌های خشکسالی در دوره‌ها‌ی زمانی پاییز- زمستان- بهار تاثیر بسزایی بر افزایش دقت روش‌های داده محور در پیش‌بینی عملکرد محصولات دیم دارد.

https://water-soil.tabrizu.ac.ir/article_12769_1d987bb2b585e08434c82550dbf7b693.pdf

دانشگاه تبریز دانش آب و خاک 2008-5133 32 2 2022 06 22 The Effects of Solid Inocula of Enterobacter cloacae on Nutrients Uptake and Oil Content of Rapeseed اثر زادمایه‌های جامد انتروباکترکلوآسه بر جذب عناصر غذایی و مقدار روغن کلزا 113 128 12780 10.22034/ws.2021.38625.2334 FA شهلا نوبخت دانشجوی کارشناسی ارشد بیولوژی و بیوتکنولوژی خاک، گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز محمد رضا ساریخانی دانشیار بیولوژی و بیوتکنولوژی خاک، گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز نصرت اله نجفی استاد شیمی و حاصلخیزی خاک-تغذیه گیاه، گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز Journal Article 2020 02 29 Solid carriers are materials that can protect population of microorganisms in the long time and they dont have toxic effect on bacteria. This experiment was performed to chek the effect of a few combination of solid inoculant of bacteria Enterobacter cloacae S16-3 on growth of rapeseeds (Brassica napus L.) cultivar hayola 308. Solid inoculants of this bacterium were prepared using different carriers including: bagasse, peat, hydrochar, biochar, sawdust, perlite and bagasse:perlit, hydrochar:perlit, biochar:perlit, sawdust:perlit (with ratio 1:1 w/w), then after six months, bacteria population was counted and finally the effect of biofertilizers inoculant was checked with rapeseed inoculation in a pot culture. This experiment was conducted in a completely randomized design (CRD) with three replications in greenhouse by considering 10 treatments of solid carriers, a negative control treatment, a positive control containing 100 and 70 percent of NPK. The results of this study showed that the NPK100 and NPK70 treatments increased the amount of N, P, Fe, Zn and Ca. The results of oil content and fatty acid analysis showed that in all treatments except for peat and biochar, oil content increased. GC results indicated that oil quality was affected by bacterial inoculation treatment and bagasse:perlite treatment increased the percentage of oleic acid. Finally, according to this study the hydrochar, biochar:perlite and bagasse:perlite carriers will be recommended. حامل‌های جامد موادی هستند که می‌توانند جمعیت باکتری را برای مدت طولانی حفظ کنند و اثر سمی بر باکتری نداشته باشند. بر همین اساس این آزمایش برای بررسی اثر چند ترکیب زادمایه جامد از باکتریEnterobacter cloacae S16-3 بر گیاه کلزا (Brassica napus L.) رقم هایولا 308 انجام گرفت. زادمایه جامد این باکتری در حضور حامل‌های مختلف شامل باگاس، پیت، هیدروچار، بایوچار، خاک‌اره و پرلیت به‌صورت منفرد و مخلوط آنها (به‌جز پیت) با پرلیت با نسبت وزنی (1:1) تهیه شد و جمعیت این باکتری بعد از گذشت شش ماه شمارش شد، سپس اثر‌بخشی زادمایه کودهای زیستی از طریق مایه‌زنی بر گیاه کلزا بررسی شد. آزمایش به‌صورت طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار در شرایط گلخانه‌ای با در نظر گرفتن 10 تیمار مربوط به حامل جامد، یک تیمار شاهد (بدون کود و بدون باکتری)، تیمارهای کود شیمیایی 100 درصد و 70 درصد NPK انجام شد. نتایج حاصل از آزمایش نشان داد تیمار کودی 100 % و 70 % سبب افزایش مقدار عنصر نیتروژن، پتاسیم، فسفر، آهن، روی و کلسیم شد. تیمارهای کودی 100% و 70% در مورد عنصر منگنز افزایش چشمگیری را نشان ندادند. نتایج مربوط به درصد روغن و اسید چرب نشان داد که به جز دو تیمار پیت و بایوچار که نسبت به شاهد کاهش درصد روغن داشتند، بقیه تیمارها افزایش درصد روغن را نشان دادند و در ارتباط با اسید چرب، تیمار باگاس-پرلیت سبب افزایش درصد اسید اولئیک و افزایش کیفیت روغن گردید. بر اساس یافته‌های این آزمایش حامل‌های هیدروچار، بایوچار-پرلیت و باگاس-پرلیت توصیه می‌شود.

https://water-soil.tabrizu.ac.ir/article_12780_648d5e8baf648d23e5c406c715c7b5ae.pdf

دانشگاه تبریز دانش آب و خاک 2008-5133 32 2 2022 06 22 Calibration and evaluation of five radiation-based reference evapotranspiration estimation methods in Yazd province واسنجی و ارزیابی پنج روش تخمین تبخیر-تعرق مرجع مبتنی بر تشعشع خورشیدی در استان یزد 129 141 12832 10.22034/ws.2021.40889.2364 FA ناصر شیری دانش آموخته مهندسی عمران- محیط زیست، دانشکره فنی عمران، دانشگاه تبریز محمدحسین کاظمی دانشجو دکتری آبیاری و زهکشی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز 0000-0001-7648-1726 Journal Article 2020 07 21 The purpose of this study is to compare and evaluate five different methods of estimating the evapotranspiration of the reference plant on a nine-year daily data scale in Yazd province. Selected methods included Hargreaves-Samani (HS) , Priestley-Taylor (PT) , Turk (Turc) , Makkink (MK) and Dalton (D). For this purpose, data from ten synoptic meteorological stations were used covering a period of 9 years. The results of the mentioned methods were evaluated by FPM-56 method. Also, using FPM-56 method, the mentioned methods were calibrated for the studied stations. Also, using FPM-56 method, the mentioned methods were calibrated for the studied stations. RMSE, NS, SI, MAE, R^2 statistical criteria were used to evaluate the results. The results showed that before calibration the results of different methods are very different from FPM-56. The only acceptable model before calibration was the HS model. After calibration, the results of the models improved and model D, which was the worst model before calibration, was recognized as the best model for estimating evapotranspiration in Yazd province among the five selected methods. Mean values of Model D before calibration MAE = 3.83, R^2= 0.84, NS = -1.99, SI = 0.83, RMSE = 4.21 and after calibration MAE=0.83, R^2=0.86, NS=0.72, SI = 0.22, RMSE=1.02 was obtained. After calibration, Turc, PT and MK models were in the next categories of the best models. هدف این مطالعه مقایسه و واسنحی پنج روش مختلف تخمین تبخیر-تعرق گیاه مرجع در مقیاس داده‌های نه‌ساله روزانه در استان یزد می‌باشد. روش‌های انتخاب شده شامل هارگریوز - سامانی HS، پریستلی - تیلور PT، تورک Turc، مک کینگ MK و دالتون D بودند. برای این منظور از اطلاعات ده ایستگاه هواشناسی سینوپتیک در دوره آماره 2010 تا 2018 استفاده شد. نتایج روش‌ها مذکور با روش FPM-56 مورد ارزیابی قرار گرفت. همچنین با استفاده از روش FPM-56 روش‌های مذکور برای ایستگاه‌های موردمطالعه واسنجی شدند. برای ارزیابی نتایج از معیارهای آماری RMSE, NS, SI, MAE, R^2 استفاد شد. نتایج نشان داد که قبل از واسنجی نتایج روش‌های مختلف اختلاف زیادی با FPM-56 دارند. تنها مدل قابل قبول قبل از واسنجی مدلHS بود. بعد از واسنجی نتایج مدل ها بهبود یافت و مدل D که قبل از واسنجی بدترین مدل بود، بعد از واسنجی بهترین مدل تخمین تبخیر-تعرق در استان یزد در بین پنج روش منتخب شناخته شد. مقادیر میانه مدل D قبل از واسنجی 83/3=MAE،, R^2=0/8499/1- =NS ,83/0=SI ,21/4=RMSE و بعد از واسنجی 83/0=MAE، 86/0, R^2=72/0= NS ,22/0=SI ,02/1=RMSE بدست آمد. بعد از واسنجی مدل های Turc، PT و MK باتوجه‌به شاخص های آماری خطا و NS و همجنین مقادیر R^2 در رده های بعدی بهترین مدل قرار گرفتند.

https://water-soil.tabrizu.ac.ir/article_12832_98461dae3674b2983a5725c118888ff1.pdf

دانشگاه تبریز دانش آب و خاک 2008-5133 32 2 2022 06 22 Influence of geometrical arrangement of piles on morphology around permeable groyne تاثیر آرایش هندسی شمع‌ها در آبشکن باز میله‌ای دو ردیفه بر توپوگرافی بستر و مقایسه آن با ‏آبشکن یک‌ردیفه ‏ 143 157 12974 10.22034/ws.2021.42280.2387 FA مجید فضلی دانشگاه بوعلی سینا همدان دانشکده مهندسی گروه عمران سحر انصاری گروه آموزشی عمران، دانشکده مهندسی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران. صدیقه پزین گروه آموزشی عمران دانشگاه بوعلی همدان Journal Article 2020 11 20 In this study, the bed topography changes around a single and two-rows opened groins ‎experimentally studied. The experiments carried out for different percentages of opening, different ‎distances of two rows of rods and differents Froude Numbers. The two-row rods groins considered ‎by two geometrical arrangement, in one condition the two rows of rods of opened groin placed ‎Zigzag and, in the other case, the two-row rods placed along with each other. The results showed ‎that the effect of increasing the Froude number on the maximum scour depth in the case of two-‎row along each other groin is greater than zigzag. So, As the Froude number increases from 0.22 to ‎‎0.3, the maximum scour depth in the two-row along each other case becomes 86% more than the ‎zigzag groin. The results also show that for different per cent of opening, the maximum scours ‎depth in the two-row along each other is about 85% more than the zigzag groin. However, as the ‎percentage of openness decreases from 70% to 30% in the two-step open breakwater, the Zigzag ‎rate of increase of the maximum scour depth is almost the same.‎ در پژوهش پییش‌رو تغییرات توپوگرافی بستر حول آبشکن‌های باز میله‌ای یک‌ردیفه و دوردیفه به‌صورت آزمایشگاهی مورد ‏بررسی قرار گرفت. در این آزمایش‌ها تاثیر عدد فرود، درصد بازشدگی آبشکن، آرایش هندسی شمع‌ها بصورت در ‏امتدادهم و زیگزاگی و فاصله دوردیف شمع‌ها بر تغییرات توپوگرافی بستر بررسی شد. نتایج نشان داد که تاثیر افزایش عدد ‏فرود بر حداکثر عمق آبشستگی در آبشکن‌های دو ردیفه در امتداد هم بیشتر از زیگزاگی است. بطوریکه با افزایش عدد ‏فرود از 22/0 تا 3/0، عمق حداکثر آبشستگی در آبشکن دو ردیفه درامتداد هم 86 درصد بیشتر از آبشکن زیگزاگی می ‏گردد. نتایج حاصله همچنین بیانگر آنست که برای مقادیر مختلف درصد بازشدگی آبشکن ها مقدار حداکثر عمق آبشستگی ‏در آبشکن دو‌ردیفه در امتداد هم حدود 85 درصد بیش از آبشکن دو ردیفه زیگزاگی است. لیکن با کاهش درصد بازشدگی ‏از 70% به 30% در آبشکن باز دوردیفه در امتداد هم‎ ,‎و زیگزاگی نرخ افزایش حداکثر عمق آبشستگی تقریبا شبیه هم می ‏باشد. ‏

https://water-soil.tabrizu.ac.ir/article_12974_fd81ea73bf22425a8fb8a67be5ba79bf.pdf

دانشگاه تبریز دانش آب و خاک 2008-5133 32 2 2022 06 22 Streamflow Simulation in Ungauged Catchments Using the Regionalization Methods in Hamoun-Jazmourian River Basin شبیه‌سازی جریان در حوضه‌های فاقدآمار با استفاده از روش‌های منطقه‌بندی در حوضه هامون-جازموریان 159 177 12833 10.22034/ws.2021.41966.2383 FA افشین جهانشاهی شاغل در بخش خصوصی-مهندسین مشاور کاکا شاهدی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری کریم سلیمانی استاد دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری علیرضا مقدم نیا دانشگاه تهران رالف مِرتس استاد گروه هیدرولوژی حوزه آبخیز، مرکز تحقیقات علوم محیط زیست هِلمهولتس، آلمان Journal Article 2020 09 26 In this study, to simulate streamflow time series in ungauged catchments, the parameters of two HBV and IHACRES hydrological models were transfer from gauged (donor) to ungauged catchments using three main regionalization methods including Physical Similarity (PS), Multiple Regression (MR), Spatial Proximity (SP) and an integrated method (IDW-PS). This study was carried out using daily data including precipitation, temperature and evaporation related to at 21 sub-catchments in Hamoun-Jazmourian River Basin in southeast Iran over a 14-year period (2004-2016). Regionalization methods were studied under three modes: temporal (transferring across different periods), spatial (transferring between same calibration periods but different sites) and spatiotemporal (transferring across both different periods and sites). The results indicated that: (1) the more complex HBV model showed better results than the simple model, so that the average NSE coefficients in two different periods in the HBV model were 0.625, 0.57 and 0.5 for calibration, validation and the most appropriate regionalization method (physical similarity) respectively, while these values for IHACRES model were 0.57, 0.51 and 0.46, (2) multiple regression method with mean NSE coefficients equal to 0.2 and 0.24 for HBV and IHACRES models showed the worst regionalization results and (3) the HBV parameters related to snow and runoff components, were associated with highest and lowest uncertainties respectively, while for the IHACRES, the most and least robustness parameters were plant stress threshold factor, f and the proportion of slow flow to total flow, vs respectively. در این مطالعه، به منظور شبیه‌سازی سری‌های زمانی جریان در حوضه‌های فاقد آمار، پارامترهای مدل‌های مفهومی بارش رواناب HBV و IHACRES با استفاده از سه روش اصلی منطقه‌بندی شامل: تشابه فیزیکی (PS)، مجاورت مکانی (SP)، رگرسیون چندمتغیره (MR) و یک روش ترکیبی (IDW-PS)، از حوضه دارای آمار به حوضه فاقدآمار انتقال داده شدند. این مطالعه با استفاده از داده‌های روزانه شامل بارش، دما و تبخیر مربوط به 21 زیرحوضه واقع در حوضه رودخانه‌ای هامون-جازموریان واقع در جنوب‌شرق ایران در یک دوره چهارده ساله (1383 تا 1397) انجام شد. روش‌های منطقه‌بندی تحت سه حالت: زمانی (انتقال بین دوره‌های زمانی مختلف)، مکانی (انتقال بین دوره‌های واسنجی یکسان اما حوضه‌های مختلف) و مکانی-زمانی (انتقال بین دوره‌ها و حوضه‌های مختلف) مطالعه شدند. نتایج نشان داد که: (1) مدل پیچیده‌تر HBV عملکرد بهتری نسبت به مدل ساده‌تر IHACRES دارد، بطوریکه میانگین آماره NSE در دوره‌های مختلف در مدل HBV برای واسنجی، اعتبارسنجی و مناسب‌ترین روش منطقه‌بندی (تشابه فیزیکی) به ترتیب برابر با 625/0، 57/0 و 5/0 بود، در حالیکه این مقادیر برای مدل IHACRES برابر با 57/0، 51/0 و 46/0 بدست آمد، (2) روش رگرسیون چندمتغیره با میانگین ضرایب NSE برابر با 2/0 و 24/0 به ترتیب برای مدل‌های HBV و IHACRES بدترین نتایج منطقه‌بندی را نشان داد و (3) در مدل HBV پارامترهای مربوط به روال برف و رواناب به ترتیب بیشترین و کمترین عدم‌قطعیت را داشتند، در حالیکه در مدل IHACRES بیشترین و کمترین عدم‌قطعیت‌ها به ترتیب مربوط به پارامترهای آستانه تنش گیاهی (vs) و سهم جریان آهسته در جریان کل (f) بود.

https://water-soil.tabrizu.ac.ir/article_12833_60a7f6f582e25bfeaba48ba4c2cd205a.pdf

دانشگاه تبریز دانش آب و خاک 2008-5133 32 2 2022 06 22 Simulation of Soil Hydraulic Conductivity Using Adaptive Fuzzy Neural Inference System Model (Case Study of East Azarbaijan Province Soils) شبیه سازی هدایت هیدرولیکی خاک با استفاده از مدل سیستم استنتاج عصبی فازی تطبیقی (مطالعه موردی خاک‌های استان آذربایجان شرقی) 179 189 12805 10.22034/ws.2021.39926.2357 FA زیبا بدری دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد تبریز صمد دربندی استادیار گروه علو م مهندسی آب،دانشکده کشاورزی،دانشگاه ازاد تبریز Journal Article 2020 05 20 Study of soil hydraulic properties such as saturated hydraulic conductivity in flow studies in porous media is necessary. Determination of saturated hydraulic conductivity using direct methods in spite of technological advances is still time consuming. In addition, due to the high spatial variability of ks, it is very difficult to determine this parameter especially in the case of large - scale studies such as a basin. Therefore, in the present study, Adaptive Neuro - Fuzzy Inference System (ANFIS) was used to estimate saturated hydraulic conductivity.For this purpose, 60 soil samples were taken from different parts of east Azerbaijan province and physical parameters including pH,Ec, organic carbon content, bulk density, sand,clay and silt percentages were measured, Between field and laboratory methods, a field method was used to determine water saturation of soil at the top of the water table. In the next step, input data to the model were defined in nine different models. Then 70% of the data were considered for model training and 30% for the test data. To evaluate the performance of ANFIS, statistical indices of mean deviation error (MBE), Nash Sutcliffe (NS) and root mean square error (RMSE) were considered. The results showed that the AFIS model with the sixth pattern has the best performance with statistics, MBE and RMSE equal to 2.45, 1.72 (cm/ h) and NS, equal to 0.96. مطالعه خصوصیات هیدرولیکی خاک از جمله هدایت هیدرولیکی اشباع خاک در بررسی‌های جریان در محیط متخلخل ضروری می‌باشد. تعیین هدایت هیدرولیکی اشباع با استفاده از روش‌های مستقیم با وجود پیشرفت‌های تکنیکی زمان‌بر و دارای خطا می‌باشد. به علاوه، به علت تغییرات زیاد مکانی Ks، تعیین این پارامتر به ویژه در صورت مطالعه در مقیاس وسیع مانند یک حوضه آبریز، بسیار مشکل می‌باشد. از این رو در پژوهش حاضر مدل سیستم استنتاج عصبی فازی تطبیقی (ANFIS) برای برآورد هدایت هیدرولیکی اشباع خاک مورد استفاده قرار گرفت. بدین‌منظور تعداد 60 نمونه خاک از مناطق مختلف استان آذربایجان شرقی نمونه برداری شده و سپس پارامترهای فیزیکی شامل PH گل اشباع، هدایت الکتریکی، درصد کربن آلی، وزن مخصوص ظاهری، درصد شن، درصد رس و درصد سیلت در آزمایشگاه اندازه گیری شد.از بین روشهای صحرایی و آزمایشگاهی روش صحرایی با استفاده از دستگاه نفوذ سنج گلفبرای به دست آوردن هدایت آبی اشباع خاک در بالای سطح ایستابی در محل استفاده شد. در گام بعدی داده‌های ورودی مدل در نه الگوی مختلف تعریف و 70% از داده‌ها برای آموزش و 30% مابقی برای تست در نظر گرفته شد. برای ارزیابی عملکرد روش ANFIS، شاخص‌های آماری خطای انحراف از میانگین (MBE)، نش ساتکلیف (NS) و جذر میانگین مربعات خطا (RMSE) مد نظر قرار گرفت. نتایج نشان داد که الگوی ششم بهترین عملکرد را با آماره های MBE وRMSE برابر با 72/1 و 45/2 سانتی متر در ساعت وNS برابر با 96/0 دارا می‌باشد.

https://water-soil.tabrizu.ac.ir/article_12805_a826dd25985d5ea854609d5bd220b9db.pdf