دانشگاه تبریز دانش آب و خاک 2008-5133 26 شماره 3 بخش 1 2016 11 21 Laboratory Investigation of Spatial-Dependency of the Dispersivity in Two Kinds of Homogeneous Saturated Sandy Soils بررسی آزمایشگاهی وابستگی مکانی پراکنش در دو نوع خاک شنی همگن اشباع 187 198 5544 FA گلستان جعفری کلکان 1- دانشجوی کارشناسی‌ارشد گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه کردستان، سنندج بهروز مهدی‌نژادیانی 2- استادیار گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه کردستان، سنندج Journal Article 2014 12 05 Dispersivity is one of the important parameters for simulating solute transport in porous media. In this study, laboratory tracer tests were conducted to investigate the spatial variation of longitudinal dispersivity. The tests were carried out in a sand tank with dimensions of cm³ with two kinds of saturated homogeneous coarse and medium sands, respectively. The solute transport process was studied at three hydraulic gradients of 0.017, 0.025 and 0.034. The solute transport parameters were estimated using CXTFIT2.1 software. Based on the obtained results, the average dispersivity values of the medium sand and their range were higher than those for the coarse sand. This pointed out that the dispersion was the dominant process in solute transport in the medium sand. Under the various hydraulic gradients, the dispersivity increased with increasing distance from the contaminant source. The dispersivity increasing followed a non-linear function of travel distance at hydraulic gradient of 0.017, while it followed a linear function of travel distance at hydraulic gradients of 0.025 and 0.034. In general, the dispersivity of the medium sand, especially under a small hydraulic gradient, was strongly space-dependent and its variations followed an exponential function.      پراکنش یکی از پارامترهای مهم برای شبیه­سازی انتقال آلاینده در محیط­های متخلخل می­باشد. در این تحقیق، به منظور بررسی تغییرات پراکنش طولی با مقیاس، آزمایش­های ردیابی در آزمایشگاه انجام شد. آزمایش­ها به ترتیب در دو نوع خاک شنی همگن اشباع، شن درشت و شن متوسط و در یک تانک شن به ابعاد  سانتی­مترمکعب انجام گرفت. فرآیند انتقال آلاینده در سه گرادیان هیدرولیکی 017/0، 025/0 و 034/0 بررسی گردید. پارامترهای انتقال آلاینده با استفاده از نرم­افراز CXTFIT2.1 تخمین زده شدند. براساس نتایج به­دست آمده، مقادیر پراکنش خاک شنی متوسط و دامنه تغییرات آن بیشتر از خاک شنی درشت بود. این امر بیان­گر فرایند غالب پخش در انتقال آلاینده در خاک شنی متوسط بود. تحت گرادیان­های هیدرولیکی مختلف، پراکنش با فاصله از منبع آلودگی افزایش ­یافت. در گرادیان هیدرولیکی 017/0، افزایش پراکنش با فاصله به­صورت غیرخطی بود؛ در حالی که در گرادیان­های هیدرولیکی 025/0 و 034/0 پراکنش با فاصله به­صورت خطی افزایش یافت. در کُل، پراکنش خاک شنی متوسط، به­ویژه تحت یک گرادیان هیدرولیکی کوچک، به­شدت وابسته به مقیاس بود و تغییرات آن از یک تابع نمایی پیروی می­کرد. https://water-soil.tabrizu.ac.ir/article_5544_df71c214cf5b5a271cc553b376e7626d.pdf