دانشگاه تبریز دانش آب و خاک 2008-5133 26 شماره 3 بخش 1 2016 11 21 The Effect of Different Na/K Ratios in Soil Solution on Aggregate Tensile Strength and Friability تأثیر نسبت‌های مختلف Na/K محلول خاک بر مقاومت کششی و تردی خاکدانه‌ها 161 174 5542 FA حجت امامی 2- دانشیاران گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد امیر فتوت دانشیاران گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد رضا خراسانی دانشیاران گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد کاظم اسماعیلی دانشیار گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد Journal Article 2015 05 19 This research was carried out to study the effect of different ratio of Na/K in soil solution on dispersible clay, aggregate tensile strength and soil friability using the cation ratio of soil structural stability (CROSS) index. In order to apply different potassium concentrations, 6 treatments with the same EC (3 dS m^-1) including 0 to 27.2 meqL^-1 K⁺ and another six treatments with EC=6 dS m^-1 including 0 to 54.4 meqL^-1 K⁺ were prepared and added to soil. Soil friability was calculated and compared through two methods i.e. the coefficient of variation (F₁) and ranking order (F₂). The results showed that increasing the K⁺ concentration in treatments relative to Na⁺ could increase the water dispersible clay. Also, the results of aggregates tensile strength test showed that in treatments with EC=3 dS m^-1by increasing the K⁺value, the soil strength decreased but with increasing the SAR value, soil strength increased. Maximum amount of tensile strength (142 kPa) was observed in treatment 1 with CROSS = 25.7 and SAR=22.9 and the minimum amount (87 kPa) was in treatment 5 with CROSS=14.8 and SAR=0.99. This trend was not observed in treatments with EC=6 dS m^-1and the aggregate tensile strengths were almost similar in all treatments. The results demonstrated that soil friability (F₁ & F₂) increased with increasing the dispersible clay at EC=3. Comparison of the results of tensile strength and friability revealed that F₁ was inappropriate parameter for expression of soil friability while F₂ showed the good agreement with the strength and friability amounts (in treatments with EC=3). In treatments with EC=6, the effect of dispersible clay on tensile strength and friability was not observed, probably due to the higher concentration of the soil solution.  این پژوهش با هدف بررسی اثر نسبت­های مختلف Na/K محلول خاکبا استفاده از شاخص نسبت کاتیونی پایداری ساختمانی خاک (CROSS) روی رس قابل پراکنش، مقاومت کششی خاکدانه و تردی خاک انجام شد. برای اعمال غلظت­های مختلف پتاسیم به خاک،  شش تیمار با شوری یکسان3 دسی­زیمنس بر متر به­ترتیب از تیمار 1 تا 6  شامل پتاسیم با غلظت صفر تا 2/27 میلی­اکی­والان بر لیتر و شش تیمار دیگر نیز با شوری یکسان6 دسی­زیمنس بر متر شامل پتاسیم با غلظت صفر تا 4/54 میلی­اکی­والان بر لیتر تهیه و به خاک اضافه شدند. تردی خاک به­دو روش ضریب تغییرات (F₁) و رتبه­بندی (F₂) محاسبه و مقایسه گردید. نتایج نشان ­داد که با افزایش غلظت پتاسیم نسبت به سدیم در تیمارها افزایش در پراکنش رس­ها رخ داد. نتایج آزمون مقاومت کششی خاکدانه­ها نشان داد که در تیمارهای با شوری 3، با افزایش غلظت پتاسیم، مقاومت کاهش یافته اما باافزایش SAR، مقدار مقاومت افزایش یافت. بیشترین مقدار آن (142 کیلوپاسکال) مربوط به تیمار 1 با 7/25 =CROSS و 9/22 =SAR و کمترین مقدار (87 کیلوپاسکال) در تیمار 5 با 8/14 = CROSS  و 99/0 =SAR بود. اما در تیمارهای با شوری 6، چنین روندی مشاهده نشد و مقادیر مقاومت کششی تقریباً در همه تیمارها مشابه بودند. نتایج نشان داد در تیمارهای با شوری 3، تردی خاک با افزایش رس قابل پراکنش، افزایش یافت (F₁و F₂). مقایسه نتایج مقادیر مقاومت کششی و تردی خاک مشخص نمود که ، F₁ پارامتر مناسبی برای بیان تردی خاک نبوده و در مقابل، F₂ توانست هماهنگی بین نتایج مقاومت و تردی (در تیمارهای با شوری 3) را به­خوبی نشان دهد. در تیمارهای با شوری 6 احتمالاً به دلیل غلیظ­تر شدن محلول خاک، اثر رس پراکنش یافته بر مقادیر مقاومت کششی و تردی  به­وضوح نمایان نشد. https://water-soil.tabrizu.ac.ir/article_5542_d7b18b4833930ebcf57d1bb832ff8b8c.pdf