دانشگاه تبریز دانش آب و خاک 2008-5133 21 3 2011 11 22 Spatial Variations of Surface Soil Physical and Chemical Properties on Different Landforms of Tabriz Plain تغییرات مکانی برخی ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی خاک سطحی در شکل‌های اراضی مختلف دشت تبریز 1 21 1196 FA حامد فروغی‌فر دانشکده کشاورزی دانشگاه بیرجند علی اصغر جعفرزاده دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز حسین ترابی گلسفیدی دانشکده کشاورزی دانشگاه شاهد ناصر علی‌اصغرزاد دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز نورایر تومانیان بخش تحقیقات خاک و آب اصفهان ناصر داوتگر موسسه تحقیقات برنج کشور رشت Journal Article 2014 04 23      The aim of this study was to evaluate the spatial variability and frequency distribution of some physical and chemical properties within and between various landforms ofTabriz plain in the northwest of Iran. For these evaluation 13 properties of 98 surface soil samples according to grid sampling design with 1000 meters interval based on soils variability were selected and analysed. Landforms in the study area included hill, piedmont plain, plain, river alluvial plain and lowland. The study of soil variables frequency distribution showed that Bd, CEC, CCE, pH, clay and silt followed normal distribution, and these variables were used in parametric statistical method. Variables such as MWD, total N, SAR, OC, EC, available P and sand showed log-normal distribution. The variables frequency distribution increased within landforms, in lowland, hill, and river alluvial plain they showed normal distribution. Only EC in piedmont plain and sand, OC and total  N in plain landforms land forms showed log-normal distributions. Results indicated significant differences in soil properties distribution among landforms. Clay, pH, EC, SAR and MWD, CEC, Bd, total N, OC, available P, sand, and silt were strongly and moderately spatial dependent, respectively, while CCE had no spatial dependence and it followed nugget model. These results indicated strong spatial dependence due to the effect of intrinsic factors such as parent material, relief and soil types. Also soil properties variations could result from variation in depositional environments and/or differences in pedogenic or hydrologic processes for different landforms. These environmental factors can be affected by flood water, irrigation, fertilizeir addition, high water table level or agriculture practices. They may affect data deviation from normal distribution and cause skewness (positive or negative) at soil mapping unit.           بررسی تغییرات مکانی و توزیع فراوانی ویژ­گی­های فیزیکی و شیمیایی خاک سطحی در داخل و بین شکل­های اراضیمختلف دشت تبریز در مقیاس ناحیه­ای مورد بررسی و مطالعه قرار گرفت. سیزده ویژ­گی برای 98 نقطه خاک سطحی اندازه­گیری گردید. نمونه­برداری به صورت شبکه­ای منظم و به فاصله 1000 متر با توجه به میزان تغییرات خاک انجام شد. شکل­های اراضی در ناحیه مورد مطالعه تپه، دشت دامنه­ای، دشت آبرفتی رودخانه­ای، دشت و اراضی پست بود. مقدار رس، سیلت، درصد آهک، جرم مخصوص ظاهری، واکنش خاک و ظرفیت تبادل کاتیونی دارای توزیع نرمال بوده و میانگین وزنی قطر خاکدانه، هدایت الکتریکی، نیتروژن کل، شن، کربن آلی، فسفر قابل جذب و  نسبت جذب سدیم دارای توزیع نرمال لگاریتمی بودند. تفکیک نمونه­ها در واحدهای شکل­ اراضی باعث بهبود توزیع نرمال داده­ها گردید به­طوریکه در شکل­ اراضی تپه، دشت آبرفتی رودخانه­ای و اراضی پست تمام  ویژ­گی­ها نرمال بودند. در بین <br /> ویژ­گی­­های اندازه­گیری شده آهک وابستگی مکانی نداشت. میانگین وزنی قطر خاکدانه، جرم مخصوص ظاهری، ازت کل، کربن آلی، فسفر قابل جذب، سیلت و شن وابستگی مکانی متوسط داشتند. ظرفیت تبادل کاتیونی، pH خاک، نسبت جذب سدیم، هدایت الکتریکی و رس از وابستگی مکانی قوی برخوردار بودند. نتایج نشان می­دهد که وابستگی مکانی ویژ­گی­های خاک بیشتر تحت تأثیر ویژ­گی­های ذاتی مثل مواد مادری، پستی و بلندی و نوع خاک می­باشد. هم­چنین تغییرپذیری در ویژ­گی­های خاک نتیجه تغییر در محیط­های رسوب­گذاری و یا اختلاف در مراحل خاکسازی یا هیدرولوژیکی برای موقعیت­های مختلف شکل­های اراضی می­باشد و می­تواند تحت تاثیر آبیاری، کود، بالا آمدن سطح ایستابی و یا مدیریت کشاورزی قرار گیرد. بنابراین، این عوامل ممکن است باعث انحراف داده­ها از حالت نرمال گردیده و سبب چولگی داده­ها در یک واحد نقشه شوند.  https://water-soil.tabrizu.ac.ir/article_1196_5456c51f7c9b63b43103e5411c9cd5f2.pdf