دانشگاه تبریزدانش آب و خاک2008-513322220120722Tolerance to Water Deficit Stress in Tomato Inoculated with Arbuscular Mycorrhizal Fungiتحمل تنش کمبود آب در گوجه¬فرنگی در همزیستی با قارچ¬های میکوریز آربوسکولار117722FAحسنمنافیدانشگاه تبریزناصرعلی¬اصغرزاددانشگاه تبریزمحمد¬رضانیشابوریدانشگاه تبریزفرهادرجالیمؤسسه تحقیقات خاک و آب کرجJournal Article20140210Drought and low rainfall are arising problems in recent years in many countries that limit agricultural production. An appropriate solution to overcome water deficit stress in sustainable agriculture is establishment of mycorrhizal symbiosis in plants. Mycorrhizal fungi affect plant growth by widespread activity in roots and soil. A greenhouse experiment was carried out using tomato (<em>Lycopersicon esculentum</em> L. cv. Behta) plants inoculated with two species of mycorrhizal fungi <em>Glomus intraradices </em>(Gi) and <em>Glomus etunicatum </em>(Ge) in a sterile soil. The experiment was factorial based on a completely randomized design with three replications. After plants establishment, three ranges of soil moisture: (0.9FC–FC) [D0] and (0.7FC-0.8FC) [D1] and (0.55FC-0.65FC) [D2] were applied to the pots. In both fungal species root mycorrhizal colonization decreased by decreasing soil moisture. Inoculation of plants with Gi and Ge increased shoot dry weight by 14.5% and 16.2%, respectively, compared to non-mycorrhizal plants but shoot dry weight declined by decreasing soil moisture. Mycorrhizal fungi significantly (<em>P</em><0.01) increased leaf relative water content (RWC), leaf water potential (LWP) and stomatal conductance (gs) but these parameters were decreased by decreasing soil moisture. Mycorrhizal plants at all levels of soil moisture had more shoot P concentration than the control plants, but Ge significantly increased shoot K concentration. Thus, both P and K contents decreased by decreasing soil moisture. Based on the results, it can be concluded that the arbuscular mycorrhizal fungi can increase tomato growth and nutrient uptake under water deficit stress.
خشکسالی و کمبود بارندگی در سالهای اخیر یکی از مشکلات در حال افزایش در بسیاری از کشورهای جهان بوده که تولید محصولات کشاورزی را محدود ساخته است. یکی از راه کارهای مناسب در کشاورزی پایدار برای مقابله با تنش خشکی، برقراری رابطه همزیستی گیاهان با قارچهای میکوریزی میباشد. بدین منظور آزمایش گلخانهای با گیاه گوجهفرنگی (رقم بهتا) و با دو گونه قارچ میکوریز شامل: <em>Glomus intraradices</em>(Gi) و <em>Glomus etunicatum</em>(Ge) در یک خاک استریل و به صورت فاکتوریل بر پایه طرح کاملاً تصادفی و با سه تکرار انجام شد. پس از استقرار گیاهان، سه محدودۀ رطوبت خاک شامل: FC-FC 9/0،FC8/0-FC7/0 و FC65/0-FC55/0 به گلدانها اعمال گردید. نتایج نشان داد که با کاهش رطوبت خاک، درصد کلنیزاسیون میکوریزی هر دو گونۀ قارچ کاهش یافت. تلقیح گیاه با Gi و Ge وزن خشک بخش هوایی را به ترتیب 5/14 و 2/16 درصد نسبت به شاهد افزایش داد و با کاهش رطوبت خاک وزن خشک بخش هوایی کاهش یافت. صرفنظر از سطح رطوبت خاک، قارچهای میکوریزی محتوای نسبی آب برگ(RWC)، پتانسیل آب برگ (LWP) و هدایت روزنهای (g<sub>s</sub>) را به طور معنیداری (01/0<em>P</em> <) افزایش دادند و با کاهش رطوبت خاک میزان هر سه متغیر کاهش یافت. گیاهان میکوریزی در هر سه سطح رطوبتی دارای غلظت فسفر بیشتری در بخش هوایی نسبت به گیاهان شاهد بودند. تنها قارچ Geبه طور معنیداری پتاسیم بخش هوایی را افزایش داد. صرفنظر از گونههای قارچی، با کاهش رطوبت خاک، غلظت فسفر و پتاسیم در بخش هوایی کاهش یافت. با توجه به نتایج حاصل از این تحقیق چنین استنباط می شود که قارچهای میکوریز آربوسکولار در افزایش رشد گوجهفرنگی و جذب عناصر غذایی در شرایط تنش کمبود آب نقش مؤثری دارند.https://water-soil.tabrizu.ac.ir/article_722_3cfb0dc52960cb767bd910b0b305085f.pdfدانشگاه تبریزدانش آب و خاک2008-513322220120722Estimation of Shear Stress in Smooth Trapezoidal Open-Channels Using Conformal Mappingبرآورد تنش برشی در کانال¬های ذوزنقه¬ای روباز با جداره صاف
با کاربرد نگاشت همدیس1726723FAسجادجاویددانشگاه آزاد اسلامی واحد مهابادمیرعلیمحمدی2دانشگاه ارومیهJournal Article20140210The bed and sidewall average shear stresses in smooth trapezoidal open-channels are determined by solving the continuity and momentum equations. The isovels and orthogonals for a trapezoidal channel section with 1:1 sidewall aspect ratio were obtained by using conformal mapping technique. New equations were drived by determining a portion of bed shear stress from total shear stress. As a first approximation, the boundary shear stress equations were obtained after neglecting the secondary currents and assuming a constant eddy viscosity. In comparison with laboratory measurements, the first assumption overestimated the average bed stress by 20% but it underestimated the average sidewall shear stress by -24%. The second approximation was then presented by introducing two lumped empirical correction factors for the effects of secondary currents, variable eddy viscosity and other unexpected effects. Comparison between laboratory measurements and those from the second approximation, showed an excellent agreement (R<sup>2</sup>>0.993 and average relative error less than 1.2%) between them with experimental measurements over a wide range of width-depth ratios. تنش برشی متوسط بستر و دیوارهها برای کانال با مقطع ذوزنقهای شکل دارای جداره صاف از حل توأم معادلات پیوستگی و اندازه حرکت بدست آمدهاند. با استفاده از نگاشت همدیس، خطوط جریان و هم پتانسیل برای مقطع ذوزنقهای با شیب دیواره (1:1) بدست آمد و روابطی برای تعیین سهم بستر از تنش برشی کل ارائه شد. در تقریب اول با صرف نظر از اثرات جریانهای ثانویه و فرضی ثابت بودن لزجت گردابی، روابطی برای تعیین تنش برشی متوسط ارائه شد. مقایسه روابط بدست آمده با دادههای آزمایشگاهی نشان میدهد این روابط در برآورد مقادیر تنش برشی متوسط بستر و دیواره به ترتیب و به طور متوسط به مقدار 20%+ و 24%- تفاوت دارند. در تقریب دوم با در نظر گرفتن اثرات جریانهای ثانویه و لزجت گردابی متغیر و سایر عوامل پیشبینی نشده با استفاده از نتایج آزمایشگاهی ضرایب تصحیحی برای محاسبه درصد سهم بستر در نظر گرفته شد. مقایسه روابط بدست آمده با دادههای آزمایشگاهی نشان میدهد روابط بدست آمده بطور میانگین با خطای استاندارد 2/1% و ضریب تعیین 993/0 انطباق بسیار خوبی با نتایج آزمایشگاهی دارند.https://water-soil.tabrizu.ac.ir/article_723_a9fbdbe9ad0bd5bcd14858fcaa95fa93.pdfدانشگاه تبریزدانش آب و خاک2008-513322220120722Effects of Microbial Siderophores Produced by Native Azotobacter chroococcum Strains on Micronutrients Uptake by Wheat Plantاثر سیدروفورهای میکروبی تولید شده بوسیله سویه¬های بومی ازتوباکتر کروکوکوم بر جذب عناصر کم مصرف در گندم2740724FAلقمانرحیمیدانشگاه پیام نور تهرانناصرعلی¬اصغرزاددانشگاه تبریزشاهیناوستاندانشگاه تبریزداودفرجزادهدانشگاه تربیت معلم آذربایجانJournal Article20140210In this study, 14 strains of <em>A. chroococcum</em> isolated from wheat grown fields around the city of Tabriz, in northwest of Iran, were assayed for siderophore production using chrome azurol-S agar (CAS-agar) method under in-vitro conditions. Results showed that some strains had relatively higher ability in siderophore production. In a pot culture experiment with sterile soil, wheat plants (<em>Triticum aestivum</em> L.CV. Falat ) were inoculated with 14 bacterial strains. Positive control received nitrogen fertilizer without bacterial inoculation and negative control was left un-inoculated and without N- fertilizer. Totally, 16 treatments with four replications were arranged in completely randomized design. Concentartions and contents of Fe, Cu, Zn and Mn in shoot and root as well as translocations of these elements from root to the shoot were determined at the harvest time. Results showed that the inoculation with <em>Azotobacter</em> had significant effects on concentrations and contents of Fe, Zn and Cu in shoot and root. Translocations of Fe, Zn and Cu from root to the shoot were markedly increased in bacterial treatments compared to the positive and negative controls. Mn concentration and content as well as its translocation from root to the shoot were not significantly affected. In-vitro assessment of siderophore production revealed that the higher siderophore production in bacterial stains was in accordance with higher Fe in plant tissue and its translocation as well.
در این آزمایش 14 سویه <em>ازتوباکتر کروکوکوم</em> جداسازی شده از مزارع گندم اطراف تبریز از نظر توان تولید سیدروفور در شرایط درون شیشهای با استفاده از محیط کشت جامد حاوی کرومآزرول-اس مورد ارزیابی قرار گرفتند که برخی از سویههای مورد بررسی از توان تولید سیدروفور نسبتاً بالائی برخوردار بودند. سپس با استفاده از خاک سترون در یک آزمایش گلخانهای با گیاه گندم بهاره رقم فلات در قالب طرح کاملاً تصادفی با 16 تیمار شامل 14 سویه باکتری، شاهد مثبت (با کود نیتروژن و بدون باکتری) و شاهد منفی (بدون کود نیتروژن و بدون باکتری) با چهار تکرار، اثر آنها بر جذب Fe ، Zn، Mn و Cu توسط این گیاه مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج تجزیه آماری و مقایسه میانگینها نشان داد که مایه زنی با باکتری بر غلظت و مقدار عناصر Fe، Zn و Cu بخش هوائی و ریشه گیاه، مقدار Mn ریشه گیاه و همچنین انتقال عناصر Fe، Zn و Cu از ریشه به بخش هوائی اثر معنیداری داشت. اثر مایهزنی باکتری بر غلظت و مقدار Mn بخش هوائی، غلظت Mn ریشه و انتقال Mn از ریشه به بخش هوائی معنیدار نشد. نتایج نشان داد سویههای برتری که در شرایط درون شیشهای از توان تولید سیدروفور بالائی برخوردار بودند باعث افزایش غلظت و مقدار Fe و همچنین انتقال این عنصر از ریشه به بخش هوائی گیاه گندم شدهاند. https://water-soil.tabrizu.ac.ir/article_724_38c5403800fc9c7ff4fdd3b099adce93.pdfدانشگاه تبریزدانش آب و خاک2008-513322220120722Assessment of Land Leveling Effect on the Spatial Variability of Soil Fertility Properties in Paddy Fieldsارزیابی اثر عملیات تسطیح اراضی بر تغییرات مکانی برخی ویژگی¬های مرتبط با حاصلخیزی خاک¬های شالیزاری4154725FAناصردوات¬گرمؤسسه تحقیقات برنج کشور رشتمریمشکوری کتیگریمؤسسه تحقیقات برنج کشور رشتمحمدرضایزدانیمؤسسه تحقیقات برنج کشور رشتJournal Article20140210 Land leveling and consolidation of paddy soils is a key approach in precision agriculture for water management improvement, weed control and agricultural mechanization. However, nutrients spatial variability in these fields is affected by land leveling. The objective of this study was to determine land leveling effect on the degree of spatial variability of soil fertitility. Land leveling caused significant spatial variability and spatial distribution of soil fertility properties. Clay content significantly increased, while soil organic carbon, total nitrogen, available phosphorous and available potassium significantly decreased. Alteration of spatial distribution was due to cut off the top soil at higher locations and its deposition on the low areas. The post-leveling evaluation of soil several fertility status with geostatistics demonstrated that leveled field faced with deficiency in one or several nutrients. The traditional fertilizer recommendation for whole field would accelerate non- uniformity in soil fertility status and would not lead to realization of the potential. <br /> عملیات تسطیح و یکپارچهسازی شالیزارها از راهکارهای کلیدی در کشاورزی دقیق است. اما تغییرات مکانی و توزیع عناصر غذایی در این اراضی به شدت تحت تأثیر عملیات تسطیح قرار میگیرد. هدف از این تحقیق مشخص نمودن اثرات عملیات تسطیح بر غیریکنواختی و شدت تغییرات مکانی برخی خواص مرتبط با حاصلخیزی خاک های شالیزاری بود. عملیات تسطیح منجر به تغییرات معنیدار در اندازه تغییرات مکانی و توزیع مکانی خواص مرتبط با حاصلخیزی گردید. مقدار رس افزایش، کربن آلی، نیتروژن، فسفر و پتاسیم قابل استفاده به طور معنیدار کاهش یافتند، که از دلایل عمده آن میتوان به عملیات خاکبرداری و در معرض قرار گرفتن خاک زیر سطحی با رس بیشتر و غلظت کمتر عناصرغذایی اشاره کرد. تغییر در توزیع مکانی متغیرها بعد از عملیات تسطیح تقریباً منطبق با نواحی بود که در آن عملیات خاکبرداری و خاکریزی انجام شد به گونهای که درصد کربنآلی، غلظت فسفر و پتاسیم قابل استفاده در نواحی که خاکبرداری بیشتر بوده است، کاهش یافتند. بررسی وضعیت حاصلخیزی با استفاده از آمار مکانی نشان داد که واحد مزرعه مطالعه شده در اثر عملیات تسطیح با کمبود شدیدی از نظر یک یا چند عنصر مواجه شده است و لذا توصیه رایج و یکسان کودهای شیمیایی منجر به تشدید غیر یکنواختی در وضعیت حاصلخیزی و عدم دستیابی به عملکرد مطلوب در این نوع اراضی میشود. <br />ir=RTL>j�a>P���r=RTL> و Cu توسط این گیاه مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج تجزیه آماری و مقایسه میانگینها نشان داد که مایه زنی با باکتری بر غلظت و مقدار عناصر Fe، Zn و Cu بخش هوائی و ریشه گیاه، مقدار Mn ریشه گیاه و همچنین انتقال عناصر Fe، Zn و Cu از ریشه به بخش هوائی اثر معنیداری داشت. اثر مایهزنی باکتری بر غلظت و مقدار Mn بخش هوائی، غلظت Mn ریشه و انتقال Mn از ریشه به بخش هوائی معنیدار نشد. نتایج نشان داد سویههای برتری که در شرایط درون شیشهای از توان تولید سیدروفور بالائی برخوردار بودند باعث افزایش غلظت و مقدار Fe و همچنین انتقال این عنصر از ریشه به بخش هوائی گیاه گندم شدهاند. <br /> https://water-soil.tabrizu.ac.ir/article_725_57da9824b67d0940df9cdd04ccd895ac.pdfدانشگاه تبریزدانش آب و خاک2008-513322220120722Evaluation of Maize Simulation Model (MSM2) by Lysimetric Dataارزیابی مدل شبیه¬سازی رشد ذرت (MSM2) با استفاده از داده¬های لایسیمتری5566726FAابوالفضلمجنونی هریسدانشگاه تبریزامیرحسینناظمیدانشگاه تبریزعلی¬اشرفصدرالدینیدانشگاه تبریزشاهرخزند پارسادانشگاه شیرازمحمدرضانیشابوریدانشگاه تبریزJournal Article20140210<span>In this paper, the MSM2 model was evaluated based on the field data measured at the agricultural research station of the University of Tabriz. The model was evaluated by data obtained from cultivated SC704 hybrid maize in a lysimeter. Comparisons between measured values of soil water content, maize evapotranspiration, grain yield and top dry matter with those predicted by the model showed the good estimation accuracy of the model. Also the comparisons between evapotranspiration estimation method of MSM2 model with conventional methods, considering single and dual crop coefficients, showed that the MSM2 model method had better accuracy than the conventional methods. </span> در این مطالعه مدل شبیه سازی رشد ذرت (MSM2) با استفاده از دادههای اندازه گیری شده در اراضی دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز ارزیابی شد. برای ارزیابی از دادههای حاصل از کشت ذرت هیبرید 704 در لایسیمتر استفاده گردید. مقایسه مقادیر پیش بینی شده رطوبت در ناحیه ریشه، تبخیر- تعرق ذرت، ماده خشک تولیدی و عملکرد دانه با مقادیر اندازه گیری شده دقت خوب مدل را نشان داد. همچنین مقایسه روش تخمین مستقیم به کار رفته در مدل مذکور برای تخمین تبخیر- تعرق با روشهای مرسوم محاسبه تبخیر-تعرق با لحاظ نمودن ضریب گیاهی منفرد و دوگانه نشان داد که دقت تخمین روش به کار رفته در مدل MSM2 نسبت به روش های مورد بررسی بیشتر میباشد.https://water-soil.tabrizu.ac.ir/article_726_ea6943064029211de7a426f2ac241893.pdfدانشگاه تبریزدانش آب و خاک2008-513322220120722Effect of Submerged Vane Shape on Local Scour and Sedimentation Patterns in Alluvial Channelsتأثیر شکل صفحه مستغرق بر آبشستگی موضعی و الگوی رسوبگذاری در کانالهای آبرفتی6778727FAرضاعزیزیدانشگاه شهید چمرانمحمودشفاعی بجستاندانشگاه شهید چمرانمهدیقمشیدانشگاه شهید چمرانسید حبیبموسوی جهرمیدانشگاه شهید چمرانJournal Article20140210The technique of submerged vanes (Iowa vanes) is a new and efficient method for sediment management in rivers. This method has positive environmental effects. The performance and efficiency of a submerged vane is related to its shape. In the past, using of simple rectangular vanes was common. Recently some studies are in progress to reduce the vanes dimension and optimize their shape. The ultimate goal is to lower the costs and improve the vanes performance by reduction of local scour that occurs around the submerged vanes. The present paper attempts to address these issues. In the present study, physical hydraulic model testing was performed to investigate four shapes of vanes: a simple rectangular vane, and three vanes that are beveled at leading edge of <em><br /> q</em>=30°, 45°, and 60° with respect to the base, respectively. The experiments were carried out at four Froude numbers of <em>Fr</em> = 0.14, 0.16, 0.18, and 0.20. Clear water scour occured at <em>Fr</em> = 0.14 and 0.16 and live bed scour arised at <em>Fr</em> = 0.18 and 0.20. Results determine the performance and effectiveness of the vanes based on local scour occurred around the vanes and sedimentation pattern at downstream of the vanes. Results showed that maximum decrease of the depth of scour hole, for <em>q</em> =60° and respect to the baseline rectangular vane, was 33%, 49%, 43% and 28% at <em>Fr</em> = 0.14, 0.16, 0.18 and 0.20 respectively. The maximum reduction of scour depth at leading edge of the vanes was observed at <em>q</em> =60°. The estimated decreases were 41%, 48%, and 61% at<em> Fr</em> of 0.14, 0.16 and 0.18 respectively. At <em>Fr</em> = 0.2 the scour depth at the leading edge of the vane reduced to zero. صفحات مستغرق (صفحات آیوا) روشی نو و کارآمد جهت مدیریت رسوبات رودخانهای میباشد. یکی از عوامل مؤثر بر کارایی و عملکرد صفحات مستغرق، شکل صفحات میباشد. تاکنون عمدتاً استفاده از صفحات مستطیلی مرسوم بوده است، ولی به منظور کاهش ابعاد و بهینهسازی شکل صفحات، جهت کاهش هزینهها و نیز کاهش آبشستگی، مطالعاتی در حال انجام است که تحقیق حاضر نیز در این راستا انجام شده است. در این تحقیق، با استفاده از مدل فیزیکی، چهار شکل صفحات، شامل: صفحهی مستطیلی تخت و سه صفحهی مستطیلی با بریدگیهای 30 درجه، 45 درجه، و 60 درجه در لبهی ابتدایی صفحه مورد بررسی قرار گرفته است. آزمایشها در اعداد فرود 14/0، 16/0، 18/0، و 20/0 انجام شده است. در اعداد فرود 14/0 و 16/0، شرایط آب زلال و در اعداد فرود 18/0 و 20/0، شرایط بستر متحرک برقرار میباشد. نتایج تحقیق، عملکرد صفحات را بر اساس تأثیر شکل صفحات بر آبشستگی موضعیِ پیرامون صفحات، و نحوهی توزیع رسوبات در پاییندست صفحات مشخص میسازد. حداکثر کاهش عمق چالهی فرسایشی، به ازای بریدگی <sup>°</sup>60 در لبهی ابتدایی صفحات و نسبت به صفحهی مستطیلی ساده، در اعداد فرود 14/0 و 16/0 به ترتیب 33 و 49 درصد و در اعداد فرود 18/0 و 20/0 به ترتیب 43 درصد و 28 درصد تعیین شد. همچنین، بیشترین کاهش عمق آبشستگی در لبهی ابتدایی صفحات، در بریدگی 60 درجه صفحات مشاهده شد. مقدار کاهش عمق آبشستگی نسبت به صفحهی مستطیلی اولیه، به ترتیب 41%، 48%، و 61% برای اعداد فرود 14/0، 16/0، و 18/0 حاصل شد. در عدد فرود 20/0، عمق آبشستگی در لبهی ابتدایی صفحه بسیار ناچیز و در حدود صفر میباشد. https://water-soil.tabrizu.ac.ir/article_727_364c92feada6cc20b8c7f1fd7314c68c.pdfدانشگاه تبریزدانش آب و خاک2008-513322220120722Effects of Solution Techniques of Equations and Friction Factor on Simulation of Open Channel Flow with Erodible Bedتأثیر تکنیک حل معادلات و ضریب زبری در شبیه¬سازی جریان کانال روباز با بستر فرسایش پذیر7995823FAیوسفحسن¬زادهاستاد گروه آب، دانشکده عمران، دانشگاه تبریزمحمدعلیکی¬نژاداستاد، گروه عمران، دانشکده عمران، دانشگاه صعتی سهندمحمدتقیاعلمیدانشیار گروه آب، دانشکده عمران، دانشگاه تبریزnullداوودفرسادی¬زادهدانشیار، گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریزکیومرثروشنگردانشجوی دکتری، گروه آب، دانشکده عمران، دانشگاه تبریزJournal Article20140225In this research a numerical model has been presented which simulates the 1-D open channel flow over an erodible bed. For calibration and improving the model, solution procedure of the governing equations has been investigated. Comparison of the model results with the experimental data shows that the simultaneous solution procedure of the complete governing equations decreases the computational errors and improves the simulated results. Due to complexity and uncertainly in determining the friction factor of alluvial channels, an optimization technique and the proposed model have been coupled to dynamically identify the Manning roughness parameter by using the experimental data. The study shows that application of the optimized roughness coefficient increases the accuracy of flow simulation over an erodible bed. در این تحقیق یک مدل یک بعدی برای شبیهسازی جریان روباز و بررسی تغییرات بستر در کانالهای فرسایشپذیر ارائه شده است. جهت واسنجی و ارتقای کارائی مدل تکنیک حل معادلات حاکم بر پدیده مورد بررسی قرار گرفت. مقایسه نتایج مدل با دادههای تجربی نشان میدهد روش جفت که در آن حل معادلات به طور همزمان و مرتبط انجام میشود دارای کارائی بهتر و خطای محاسبانی کمتری نسبت به روش غیرجفت میباشد. به دلیل پیچیدگی و عدم قطعیت در تعیین ضریب اصطکاک برای کانالهای آبرفتی، با کاربرد همزمان روش بهینهسازی و مدل پیشنهادی، ضریب زبری مانینگ با استفاده از دادههای آزمایشگاهی به صورت دینامیکی تعیین گردید. نتایج گویای آن است که به کارگیری ضرایب زبری بهینه در مدل باعث افزایش دقت شبیهسازی جریان بر روی بستر فرسایشپذیر میشود. https://water-soil.tabrizu.ac.ir/article_823_6db97bba9932f73d2ce5b0865bab836c.pdfدانشگاه تبریزدانش آب و خاک2008-513322220120722Experimental Investigation of the Effect of Chute Bed Roughness
Height on Energy Dissipationاثر ارتفاع زبری بستر تندآب بر استهلاک انرژی با استفاده از مدل فیزیکی95106824FAمصطفیرحمانشاهی زهابیدانشجوی دکترا، گروه سازه¬های آبی، دانشگاه شهید چمران اهوازمحمودشفاعی بجستاناستاد، گروه سازه¬های آبی، دانشگاه شهید چمران اهوازJournal Article20140225In this study the effect of chute bed roughness height on energy dissipation has been investigated. To do so first general non dimensional relationship was developed. Then series of experimental tests were conducted in a physical model using three different bed slopes(15, 22.5 and 30 degrees) and three different uniform roughness heights(1.1, 1.43 and 2.1cm). Total of 48 tests were conducted with flow discharges ranged between 15 and 45 lit/sec. Results show that in comparison with the smooth bed, nearly 12 to 48 percent of the flow energy was dissipated on the roughened bed chute. Maximum energy dissipation occured for slope of 22.5 degrees and the minimum energy was dissipated on 30 degrees chute. A relationship was developed for prediction of energy slope on this type roughened bed chutes and the results obtained were compared with the results of previous works.در این تحقیق تاثیر اندازه زبری بسترتندآب بر میزان استهلاک انرژی جنبشی آب، بررسی گردید. بدین منظور در ابتدا پس از شناسائی پارامترهای مؤثر، رابطه عمومی بدون بعد توسعه داده شد. آزمایشها بر روی مدل<em></em>های فیزیکی در 3 شیب مختلف (15، 5/22 و30 درجه) با قرار دادن 3 نوع زبری با اندازه<em></em>های متفاوت (1/1، 43/1و 1/2 سانتی<em></em>متر) و دانه<em></em>بندی تقریباً یکنواخت بر روی بستر آن<em></em>ها انجام یافت. میزان استهلاک انرژی سازه در این نوع تندآب با انجام 48 آزمایش مختلف با دبی<em></em>های بین 15 تا 45 لیتر بر ثانیه مورد بررسی قرار گرفت. نتایج آزمایشهای انجام شده نشان داد که با وجود زبری بستر تندآب، میزان استهلاک انرژی از 12 تا 48 درصد نسبت به مدل با بستر صاف افزایش یافت. نتایج حاوی این مطلب است که بهطور کلی شیب 5/22 درجه حداکثر و شیب 30 درجه حداقل میزان افت را در محدوده آزمایشات این تحقیق نشان دادند. همچنین رابطهای کلی جهت پیش بینی میزان افت انرژی در این نوع تندآب ارائه و با نتایج سایر محققین مقایسه گردید.https://water-soil.tabrizu.ac.ir/article_824_f62df397a2145b00b4f0863448cbd63a.pdfدانشگاه تبریزدانش آب و خاک2008-513322220120722Effect of Horizontal Drain on the Stability of Homogeneous Earth
Dam Under Rapid Drawdown Conditionsتأثیر زهکش افقی بر پایداری سد خاکی همگن در شرایط تخلیه سریع107119825FAامیرملک¬پوراستادیار، گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه گیلانداودفرسادی¬زادهدانشیار، گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریزعلیحسین¬زاده دلیردانشیار، گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریزجمشیدصدرکریمیدانشیار، گروه مهندسی خاک و پی، دانشکده عمران، دانشگاه تبریزJournal Article20140225In earth dams, the rapid drawdown process creates a pressure gradient between the embankment and reservoir. This pressure gradient which is due to the temporal delay that is required for dissipating excessive pore water pressure existing in the upstream slope, may let the upstream slope to be prone to failure. In this research, the effect of length and thickness (of horizontal drain) on upstream slope stability under rapid drawdown conditions were considered in a model of homogeneous earth dam. The factor of safety for different drain dimensions immediately after drawdown ranged within 1.5-2.6 and 1.3-2.2 for superficial and deep slips, respectively, and increased with time to 2-3 and 2.2-3 for the drain with maximum effective length and thickness. Moreover, for drawdown ratio of less than 0.3, drain with the length ratio (drain length to water depth in reservoir) of 0.43 assured the stability. For the greater ratios of drawdown, drain length ratio of 0.71 with medium thickness provided the stability against sliding. در سدهای خاکی فرایند تخلیه سریع موجب ایجاد شیب فشار بین بدنه سد و مخزن میگردد. این شیب فشار پس از تخلیه مخزن به دلیل تأخیر زمانی لازم جهت اتلاف اضافه فشار آب منفذی موجود در شیب بالادست ایجاد گردیده و آن را در معرض لغزش قرار میدهد. در این تحقیق در یک مدل سد خاکی همگن تأثیر طول و ضخامت زهکش افقی بر پایداری شیب بالادست در شرایط تخلیه سریع مورد بررسی قرار گرفت. به ازای ابعاد مختلف زهکش، بلافاصله پس از افت سطح آب محدوده تغییرات ضریب اطمینان در مقابل لغزش سطحی و عمیق به ترتیب 6/2-5/1 و 2/2-3/1 بدست آمد که با گذشت زمان تحت تأثیر زهکش با حداکثر طول و ضخامت موثر به ترتیب به 3-2 و<br /> 3-2/2 افزایش یافت . علاوه بر این به ازای نسبت افت سطح آب کمتر از 3/0، زهکش با نسبت طول 43/0 (طول زهکش به عمق آب مخزن) به ازای تمامی ضخامتها پایداری را ایجاد کرد. برای نسبتهای بزرگتر افت سطح آب نیز، نسبت طول زهکش 71/0 با ضخامت متوسط، پایداری در مقابل لغزش را تأمین نمود. https://water-soil.tabrizu.ac.ir/article_825_558c6cd15c1d956ffeebd8d06501f41e.pdfدانشگاه تبریزدانش آب و خاک2008-513322220120722Two Physiographic Units Impact on Origin and Distribution of Extractable Iron Oxide Forms in Some Soils of Southern Aharتأثیر دو واحد فیزیوگرافی بر منشاء و توزیع شکل¬های قابل استخراج اکسید آهن
در برخی خاک¬های جنوب شهرستان اهر121135826FAمحمد جوادوحیدیدانشجوی دکترا، گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریزعلی¬اصغرجعفرزادهاستاد گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریزشاهیناوستاندانشیار گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریزفرزینشهبازیاستادیار گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریزJournal Article20140225Iron is one of the most essential and effective elements in soil forming processes. The amount and distribution of extractable Fe forms in profile indicate the stage and degree of soil development. Because of the physiographic unit importance in pedogenic processes, the effect of physiographic unit in soil forming and development can be investigated based on the amount and distribution of iron forms. This research has been is done in two different physiographic units of piedmont (slope of %2-5%) and hill (slope of %8-15%) as low and highland, which are located in southern Ahar, East Azerbaijan province. For this purpose, various forms of iron in three profiles of each unit (totally six profiles) were measured by pyrophosphate, oxalate and dithionate extractants. The average amount of crystallized iron was obtained 2.876 g kg<sup>-1 </sup>for downstream physiographic unit and 4.76 g kg<sup>-1</sup> for upstream physiographic unit which statistically means comparison is significant. The mentioned results confirm increment of crystalline iron oxides and decrease of amorphous forms and bounded with organic matter in highland in comparison with lowland. Also in this research, some of soil physical and chemical characteristics were measured using standard methods and correlation between different forms of iron was evaluated. According to the relationship between soil age and different forms of iron, it can be said that the highland soils are more developed than the lowland soils, and these results are accommodated with geomorphologically unit type, clay percentage, solum depth, and relative amount of kaolinite mineral. آهن یکی از مهمترین عناصر مؤثر در فرآیندهای تشکیل خاک است. مقدار و توزیع شکلهای قابلاستخراج آهن در خاکرخ بیانگر مرحله و درجه تکامل خاک میباشد. با توجه به اهمیتی که واحد فیزیوگرافی در فرآیندهای خاکساختی دارد، میتوان از طریق مقدار و توزیع شکلهای آهن به بررسی تأثیر انواع واحدهای فیزیوگرافی در تشکیل و تکامل خاک پرداخت. این تحقیق تأثیر دو واحد فیزیوگرافی دشت دامنهای به عنوان پاییندست (شیب 2 تا 5 درصد) و تپه به عنوان بالادست (شیب 8 تا 15 درصد) را در جنوب شهرستان اهر واقع در استان آذربایجانشرقی مورد بررسی قرار داده است. به این منظور شکلهای مختلف آهن در سه خاکرخ از هر واحد (مجموعاً شش خاکرخ) با عصارهگیرهای پیروفسفات سدیم، اگزالات آمونیوم و دیتیونات سدیم اندازهگیری شدند. میانگین مقدار اکسید آهن متبلور در واحد فیزیوگرافی پاییندست 876/2 و در واحد فیزیوگرافی بالادست 76/4 گرم بر کیلوگرم به دست آمد که از نظر آماری، مقایسه میانگین معنیدار میباشد. نتایج به دست آمده مؤید افزایش اکسیدهای آهن متبلور و کاهش اکسیدهای آهن غیرمتبلور و پیوند یافته به مواد آلی در واحد بالادست در مقایسه با واحد پاییندست است. همچنین در این تحقیق برخی از خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک با روشهای استاندارد اندازهگیری گردید و همبستگی بین شکلهای مختلف آهن با آنها بررسی شد. با توجه به ارتباط سن خاک با شکلهای مختلف آهن، میتوان نتیجه گرفت که خاکهای واقع در واحد بالادست در مقایسه با پاییندست از درجه تکامل بیشتری برخوردارند و این نتایج با نوع واحد از لحاظ ژئومرفولوژیک، درصد رس، عمق سالوم و مقدار نسبی رس کائولینیت مطابقت دارند.https://water-soil.tabrizu.ac.ir/article_826_77cfa090cfbf4f468a03e4c7c9150a77.pdfدانشگاه تبریزدانش آب و خاک2008-513322220120722Effect of Nitrogen Fertilizer and Azotobacter on some Quantitative and Qualitative Characteristics of (flue-cured) Tobacco (Nicotiana tabacum L.)تاثیر کود نیتروژن و ازتوباکتر بر برخی خصوصیات کمی و کیفی توتون گرمخانه¬ای
(Nicotiana tabacum L135150827FAمحمد علیثابتی امیرهندهمحقق، مرکز تحقیقات توتون گیلان، رشتعلیرضافلاح نصرت آباداستادیار، موسسه تحقیقات خاک و آب، کرجمهدینوروزیدانشجوی سابق کارشناسی ارشد، گروه خاک¬شناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه گیلانابراهیمامیریدانشیار، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد لاهیجانابراهیمآذرپوردانشجوی سابق کارشناسی ارشد، گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد لاهیجانJournal Article20140225This study was carried out at tobacco Research Institute in Rasht during the cultivation year 2008 in order to investigate on the effects of nitrogen fertilizer level and <em>Azotobacter chroococcum</em> on quantitative and qualitative characteristics of tobacco as a factorial trial and randomized completely block design (RCBD). Four levels of nitrogen fertilizer (non fertilizer, 15, 30 and 45 kgha<sup>-1</sup>) and three levels of <em>Azotobacter chroococcum</em> (non inoculation and 1 and 2 kgha<sup>-1</sup>) with three replications were applied. Results indicated that application of nitrogen fertilizer had significant effect on quantitative characteristics (except number and width of leaf and leaf area index), nitrogen uptake and qualitative characteristics. Application of nitrogen significantly increased dry weight of tobacco in comparison with control treatment (non nitrogen fertilizer). Inoculation of roots with <em>Azotobacter</em> had significant effect on dry weight of priming, the price per kg, nitrogen uptake and qualitative characteristics. Moreover, application of nitrogen fertilizer and <em>Azotobacter</em> significantly increased nitrogen uptake and nicotine and significantly decreased sugar in comparison with the control. In addition, N4B3 (with 45 kgha<sup>-1</sup> N fertilizer and 2 kgha<sup>-1</sup> bacterium) treatment had maximum content of nicotine in priming, and minimum content of sugar in tips. Furthermore, N3B2 (with 30 kgha<sup>-1</sup> N fertilizer and 1 kgha<sup>-1</sup> Azotobacter) led to maximum price per kg tobacco. Azotobacter inoculation was economically most efficient at lower doses of fertilizer nitrogen which increased tobacco yield qualitative characteristics. این مطالعه به منظور بررسی اثر مقادیر کود نیتروژن و <em>ازتوباکتر کروکوکوم</em> بر صفات کمی و کیفی توتون در سال زراعی 1388 در مرکز تحقیقات توتون رشتبه اجرا درآمد. آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد. فاکتورهای آزمایش شامل مقادیر کود نیتروژن (صفر، 15، 30 و45 کیلوگرم در هکتار) از منبع نیترات آمونیوم و مایه <em>ازتوباکتر </em><em>کرکوکوم</em> (صفر، 1 و 2 کیلوگرم در هکتار) بود. نتایج نشان داد که کاربرد کود نیتروژنه بر خصوصیات کمی (بجز تعداد برگ، عرض برگ و شاخص سطح برگ)، جذب نیتروژن و خصوصیات کیفی توتون اثر معنیدار گذاشت. مصرف کود نیتروژن به طور معنیداری موجب افزایش وزن خشک توتون در مقایسه با تیمار شاهد (عدم مصرف کود نیتروژن) شد. به علاوه تلقیح ریشه توتون با <em>ازتوباکتر</em> به طورمعنیداری بر وزن خشک پابرگ، قیمت یک کیلوگرم توتون، جذب نیتروژن و خصوصیات کیفی توتون نیز تاثیر داشت. همچنین با افزایش کود نیتروژن و ازتوباکتر مقدار نیتروژن و نیکوتین افزایش و مقدار قند نسبت به تیمار شاهد کاهش یافت. تیمارN4B3 (45 کیلوگرم در هکتار کود نیتروژنه و 2 کیلوگرم در هکتار <em>ازتوباکتر</em>) بیشترین مقدار نیکوتین در پابرگ و کمترین مقدار قند در لچه برگ را داشت. بیشترین قیمت یک کیلوگرم توتون نیز متعلق به تیمار N3B2 (30 کیلوگرم در هکتار کود نیتروژنه و یک کیلوگرم در هکتار <em>ازتوباکتر</em>) بود. بطور کلی تلقیح ازتوباکتر کرکوکوم در سطوح پایین کود نیتروژن باعث افزایش خصوصیات کیفی توتون شد که از نظر اقتصادی بسیار موثر بود. https://water-soil.tabrizu.ac.ir/article_827_bf1ff05969866af03a2b5b7d9f9ded09.pdfدانشگاه تبریزدانش آب و خاک2008-513322220120722Experimental Investigation on Discharge Coefficient for Combined Structure of Weir-Gate under Flood Conditionsبررسی آزمایشگاهی ضریب دبی در سازه ترکیبی سرریز- روزنه در شرایط سیلابی152164828FAبهنامبلوچیدانشجوی دکترا، عمران- آب، دانشگاه شیرازمهدیزینی¬ونددانشجوی دکترا، سازههای آبی، دانشگاه شهید چمران اهوازJournal Article20140225Combined structure of weir-gate is used in order to measure both flow rate and to prevent accumulation of sediment behind the weir. Combining weir with gate leads to alterations in discharge coefficient. In the current study, five models of combined structure of triangular sharp crested weir-rectangular gate were designed and constructed, and then the effects of hydraulic parameters such as flow depth above the weir crest (h) and geometric parameters such as gate height (d), gate width (b) and the vertical distance between the lower edge of (y) on the discharge coefficient were investigated. The discharge coefficient was found to be inversely proportional to h/d, b/d and h/y. The results indicated that the combined structures were functionally similar to the gate and a regression equation with R<sup>2</sup> = 0.97 was developed to predict discharge coefficient. The sensitivity analysis showed that the equation was more sensitive to h/y. The presented equation was compared with those introduced in the literature indicating the accuracy of the developed equation and the shared ranges for using the equations with other studiesسازه ترکیبی سرریز- روزنه به دو منظور اندازهگیری دبی جریان و جلوگیری از انباشته شدن رسوبات در پشت سرریز بکار میرود. ترکیب سرریز با روزنه باعث ایجاد تغییراتی در ضریب دبی میگردد. در تحقیق حاضر با طراحی و ساخت پنج مدل ترکیبی سرریز مثلثی لبه تیز- روزنه مستطیلی، تاثیر پارامترهای هیدرولیکی از جمله فشار آب روی سرریز (h) و پارامترهای هندسی از جمله ارتفاع روزنه (d)، عرض روزنه (b) و فاصله بین بالای روزنه تا راس مثلث (y) بر ضریب دبی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج آزمایشات نشان داد که ضریب دبی با افزایش نسبتهای بیبعد h/d، h/b و h/y کاهش مییابد و مدل ترکیبی بیشتر عملکردی شبیه به روزنه دارد. همچنین رابطهای جهت تخمین ضریب دبی جریان با R<sup>2</sup>=0.97 ارائه گردید. تحلیل حساسیت رابطه نشان داد که نسبت بی بعد h/y دارای بیشترین حساسیت و تاثیر میباشد. رابطه ارائه شده در این تحقیق با برخی معادلات ذکر شده در سایر مقالات مقایسه گردید که ضمن نشان دادن دقت این رابطه، محدودههای مشترک در سایر تحقیقات را نیز مشخص نمود.https://water-soil.tabrizu.ac.ir/article_828_9a8634f78dec33a4ffd781195502e3b8.pdfدانشگاه تبریزدانش آب و خاک2008-513322220120722Determination of Groundwater Extraction Based on Cost Management (Case study: Ajabshir Plain)تعیین میزان برداشت آب از منابع زیرزمینی بر اساس مدیریت هزینه ( مطالعه موردی: دشت عجب شیر)1651721059FAجوادحسین¬زاددانشکده کشاورزی دانشگاه تبریزاکرمجوادیدانشکده کشاورزی دانشگاه تبریزفاطمهکاظمیهدانشکده کشاورزی دانشگاه تبریزJournal Article20140408Groundwater is the largest available resource of fresh water on the earth. But due to its limitation and also consumption augmentation, the world would face with crisis of water resource shortage. Since Iran is located in an arid and semi-arid region, the situation is more serious for the country. According to the reports published by the Ministry of Energy in Iran, there is 4.8 billion m<sup>3</sup>/y excessive depletion of groundwater in the country. Ajabshir plain is an important agricultural area in East Azarbaijan. This plain has been faced with deficiency and shortage of water supplies along with steadly falling water table level in the aquifer. Therefore, studies about the consumption manner and proper management of water resource usage seem to be very crucial. Management based on the extraction cost is one of the most adapted methods in ground water exploitation management. In this procedure, water utilization is based on the equality of net benefit and cost. The extraction path was determined by execution of the mentioned model in this aquifer. The results showed that the aquifer would be useful for the next 8 years. After that it would face with salt water layer. Subsequently, by saving of water and use of alternative resources the agricultural sector, it would cause the aquifer to be built-up and get improved. منابع آب زیرزمینی، بزرگترین ذخیره قابل دسترس آب شیرین در کره زمین را تشکیل میدهند. اما با توجه به محدودیت آنها و افزایش میزان مصرف نآدیری نخواهد گذشت که جهان با بحران کمبود آب مواجه خواهد شد. این وضعیت برای کشور ایران به دلیل اقلیم خشک و بیابانی هشداردهندهتر است. بر اساس گزارش وزارت نیرو در سال 1386، سالانه 8/4 میلیارد مترمکعب اضافه برداشت از منابع آب زیرزمینی در سطح کشور وجود دارد. سفره آب زیرزمینی دشت عجب شیر که از مناطق مهم کشاورزی استان آذربایجان شرقی میباشد، با مشکل کمبود و تراز منفی سطح آب زیرزمینی مواجه است. بنابراین مطالعه چگونگی مصرف کارآمد و مدیریت صحیح منابع آب زیرزمینی آن ضروری است. مدیریت بر اساس هزینه استخراج یکی از متداولترین روشهای مدیریتی در برداشت آب از منابع زیرزمینی است. در این نوع مدیریت تا جایی از منابع آبی استفاده میشود که هزینه نهایی با سود نهایی برابر شود. با اجرای چنین مدیریتی برای دشت عجب شیر، میزان استخراج آب در طول زمان از منبع زیرزمینی این منطقه تعیین گردید. نتایج حاکی از آنست که به دلیل وضعیت بحرانی این دشت، با روند فعلی حدود 8 سال دیگر میتوان از این سفره آب برداشت کرد اما پس از آن سفره زیرزمینی با لایه شور مواجه خواهد شد و قابل بهرهبرداری نخواهد بود. به این ترتیب صرفه جویی در مصرف آب و جایگزین کردن منابع آبی جدید برای مصرف در بخش کشاورزی موجب بازسازی سفره و بهبود بخشیدن به وضع آن خواهد شد.https://water-soil.tabrizu.ac.ir/article_1059_49daec1f5b9891a5feabc15d95530d04.pdfدانشگاه تبریزدانش آب و خاک2008-513322220120722Investigating Water Table Depth Fluctuations in the Malayer Plainبررسی نوسانات عمق آب زیرزمینی در دشت ملایر1731901060FAحمیدزارع¬ابیانهدانشکده کشاورزی دانشگاه بوعلی¬سینامریمبیات ورکشیدانشکده کشاورزی دانشگاه بوعلی¬سیناصفرمعروفیدانشکده کشاورزی دانشگاه بوعلی¬سیناJournal Article20140408Modeling of water table depth fluctuations because of uncertainity in its parameters is rather complicated and was studied in the current work. For this purpose temporal variability of water table depth at 22 piezometric wells and precipitation data at 3 rainfall stations in the Malayer plain were evaluated from 1989 to 2007. Trends in data series of monthly, seasonally and annually with Sen's estimator nonparametric method was calculated and interpreted based on the defined constraints and trend start time by using Mann-Kendall test. The results showed that at monthly time scale 79.5% of the wells had significant positive slope. The remaining 16.3% had positive and 4.2% negative slope. At seasonal time scale 80.7% of trends had significant positive slope; 14.8% of the rest encountered with positive and the remaining 4.5% with negative slopes. At the annual time scale, analysis indicated that the trend in 81.8% of the wells was significant with positive slope. The tredn in 13.6% was non-significant with positive slope and the 4.6% was negative. Overally, the trends of piezometerc wells showed rapid decreasing in the water table depth at the sudied area and presenting unwise utilization of the ground water resources in the area.مدلسازی نوسانات سطح آب زیرزمینی بهعنوان یک سری زمانی دارای پیچیدگی و عدم قطعیت در مولفههای آن است که در این بررسی مطالعه گردید. بدین منظور از متغیرهای زمانی عمق آب زیرزمینی در 22 حلقه چاه پیزومتری و بارش سه ایستگاه بارانسنجی در آبخوان دشت ملایر طی 19 سال (1386-1368) استفاده شد. روند در سری دادههای ماهانه، فصلی و سالانه یاد شده با اعمال آزمون ناپارامتریک تخمینگر سن[1] (<em>Q<sub>med</sub></em>) محاسبه و برمبنای قیود تعریف شده، تفسیر و زمان آغاز شدت و جهت روند با بهکارگیری آزمون گرافیکی منکندال[2] انجام شد. مثبت بودن شیب روندها بهمعنای افت عمق آب زیرزمینی و کاهش حجم ذخایر آبخوان دشت ملایر است. نتایج نشان داد در مقیاس زمانی ماهانه در 5/79 درصد چاههای مورد مطالعه، روند دارای شیب مثبت معنیدار شد. شیب در3/16 درصد مثبت و در 2/4 درصد منفی گردید. در مقیاس زمانی فصلی 7/80 درصد روندها شیب مثبت معنیدار داشت و در 8/14 درصد بقیه شیب مثبت و 5/4 درصد شیب منفی بدست آمد. در مقیاس زمانی سالانه محاسبات نشان داد روند در بیشتر چاههای مطالعه شده (8/81 درصد) روند دارای شیب مثبت معنیدار بود. از 2/18 درصد بقیه 6/13 درصد با شیب مثبت و غیرمعنیدار در 6/4 مابقی با شیب منفی غیرمعنیدار مواجه شدند. در مجموع رفتار روند چاههای پیزومتری در جهت افت عمق آب زیرزمینی است که بیانگر وضعیت نامطلوب حاکم بر آبخوان است.
<br clear="all" />
[1] Sen’s estimator
[2] Mann-Kendallhttps://water-soil.tabrizu.ac.ir/article_1060_f60dab4a36a013fcc7b9f04186226c09.pdf